قانون بازار اوراق بهادار

 

بورس اوراق بهادار تهران تا سال 1384 در چارچوب ساختار تعیین شده در قانون تاسیس بورس اوراق بهادار مصوب سال 1345 فعالیت می­کرد. در این ساختار سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران به عنوان تنها رکن اجرایی، با شخصیت حقوقی مستقل غیرانتفاعی، مسوولیت اداره بورس را در ایران به عهده داشت. این سازمان را هیئت‌مدیره‌ هفت نفره‌ای اداره می‌کرد که توسط مجمع عمومی اعضا انتخاب می‌شدند. هیئت‌مدیره هم دبیرکل بورس را به عنوان بالاترین مقام اجرایی انتخاب می­کرد. 

نظارت بر فعالیت سازمان کارگزاران بورس تهران هم بر عهده شورای بورس، به عنوان بالاترین رکن تصمیم‌گیری و مسئول و ناظر حسن اجرای قانون تأسیس بورس اوراق بهادار، قرار داشت.

قانون تاسیس بورس اوراق بهادار، با توجه به پیشرفت سریع بازارهای سرمایه و همچنین ناتوانی آن در پاسخگویی به نیازهای جدید بازار اوراق بهادار مورد بازنگری قرار گرفت و در آذرماه سال 1384، قانون جدید با عنوان "قانون بازار اوراق بهادار" به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. بر اساس این قانون حوزه نظارت و اجرا از یکدیگر جدا شد و همچنین اجازه فعالیت بسیاری از نهادهای مالی و انتشار ابزارهای مالی جدید داده شد. ارکان تشکیل­دهنده بازار اوراق بهادار هم در قانون جدید عبارتند است از شورای عالی بورس و اوراق بهادار که بالاترین رکن بازار اوراق بهادار است، سازمان بورس و اوراق بهادار که وظیفه نظارت بر بازار سرمایه را بر عهده دارد و سایر نهادهای مالی و از جمله بورس اوراق بهادار تهران که در بخش اجرا قرار دارند.

 

 

بورس اوراق بهادار

زمانیکه افراد راجع به سهم صحبت می‌کنند معمولا منظورشان شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار است. برای سرمایه‌گذاران حاضر در این بازار تصور اینکه زمانی بورس به عنوان محلی برای دادوستد اوراق بهادار وجود نداشت، مشکل است. البته همواره بورس‌ها بصورت امروزی نبودند و مراحل فراوانی را در مسیر شرایط فعلی‌مان سپری کردند. بازارهای سهام از معاملات ونیزی‌ها تا قهوه‌خانه‌های بریتانیا و سرانجام بورس‌های مطرح دنیا نظیر بورس نیویورک، توکیو و ... به‌صورت تدریجی شکل گرفت.

بورس اوراق بهادار از جمله مهمترین نهادهای خودتنظیم‌گر فعال در بازار دست دوم اوراق بهادار به‌شمار می‌آید که وظیفة اصلی آن، فراهم آوردن بازاری شفاف و منصفانه برای دادوستد انواع اوراق بهادار پذیرفته شده و همچنین سیستمی مناسب برای نظارت بر جریان معاملات، عملیات بازار و فعالیت اعضای آن است. در این راستا، یک بورس اوراق بهادار به‌طور متعارف، مسؤولیت‌های زیر را برعهده خواهد داشت:

·        تصمیم‌گیری دربارة پذیرش یا لغو پذیرش اعضا شامل کارگزاران و بازارگردانان

·        تصمیم‌گیری دربارة پذیرش یا لغو پذیرش ابزارهای مالی قابل دادوستد در بورس اعم از سهام و سایر ابزارها

·        فراهم آوردن یک سیستم دادوستد مناسب و کارآمد

·        فراهم آوردن یک سیستم مناسب و کارآمد برای تسویه و پایاپای دادوستد

·        فراهم آوردن یک سیستم مناسب برای نظارت بر معاملات، عملیات بازار و فعالیت اعضا

·        فراهم آوردن امکانات و تسهیلات لازم برای توزیع و انتشار اطلاعات مربوط به دادوستد.