بورس (زندان جذاب نقدینگی)
این یک وبلاگ آموزشی درباره آشنایی با بازارهای مالی و به ویژه بازار اوراق بهادار یا بورس است. هر یک از بازدید کنندگان حتی می توانند در قالب سوال طرح موضوع نمایند و در اولین فرصت مطالب مورد نیاز آموزشی در این خصوص در همین وبلاگ ارایه خواهد شد.
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۱/٦/٧
اوراق تسهیلات مسکن  در بورس - حرید و فروش وام مسکن در بورس
اوراق تسهیلات مسکن به خانه‌های ۲۰سال ساخت تعلق می‌گیرد

خبرگزاری فارس: بر اساس مصوبه هیئت مدیره بانک مسکن، از این پس اوراق حق تقدم تسهیلات مسکن به بنا‌هایی با عمر حداکثر 20 ساله نیز تعلق می‌گیرد، این در حالی است که پیش از این اختصاص وام مسکن و اوراق به خانه‌های حداکثر 12 سال ساخت تعلق می‌گرفت.


به گزارش خبرنگار اقتصادی فارس، بر اساس مصوبه هیئت مدیره بانک مسکن در 24 مردادماه، عمر ساختمان‌های مشمول تسهیلات خرید واحد‌های مسکونی صرفاً از طریق محل اوراق گواهی حق تقدم استفاده از تسهیلات مسکن به 20 سال از زمان صدور پروانه ساختمان افزایش یافت.

بر اساس این گزارش، پیش از این عمر ساختمان‌هایی که مشمول این تسهیلات می‌شد (هم برای اوراق هم وام بانک مسکن) 12 ساله بود که در حال حاضر افرادی که از اوراق تسهیلات مسکن خریداری کنند می توان برای خرید ساختمان‌هایی که عمر آنها تا 20 است،نیز استفاده کنند.




نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۱/٦/٧

سهام در بورس تهران در کف قیمتی است؟

 

کارشناسان به این سوال پاسخ می‌دهند
قیمت سهام در کف؟

در شرایطی که بازدهی بورس تهران همچنان منفی است و قیمت سهام در بورس در برخی از نمادها به پایین‌ترین سطح تاریخی رسیده است؛ کارشناسان و تحلیلگران نظریه رسیدن سهام در بورس به کف قیمتی را رد می‌کنند


گروه بورس- اعظم شریفی: یک هفته‌ای است مجموع شرایط با ثبات و آرامش‌بخش، اقبال معامله‌گران به بازار سهام را به خصوص در نمادهای بزرگ موجب شده است.
به گزارش خبرنگار ما، صف‌های خرید قابل توجه در این نمادها که بازدهی منفی بورس تهران را تا حدی جبران کرد، از سوی کارشناسان به دلیل شناسایی کف‌های قیمتی جدید ارزیابی می‌شود. در شرایط موجود این موضوع که رکود بورس 4 ماهی است در پی افت قیمت سهام و به تبع آن نزول نسبت قیمت به درآمد (P/E) رخ داده است، بر همگان آشکار است. اما سوالی که پیش‌روی معامله‌گران قرارداد به ویژه افرادی که در فضای مثبت فعلی وارد بازار می‌شوند، این است که آیا واقعا سهام در بورس به کف قیمتی خود رسیده است؟
پرسشی که سعی شده در گفت‌وگو با کارشناسان و تحلیلگران خبره بازار سرمایه به آن پاسخ داده شود. این اظهارنظرها در ادامه از نظرتان می‌گذرد:


پتانسیل این بازار زیاد است
مدیرعامل تامین سرمایه نوین در گفت‌وگو با خبرنگار ما تاکید کرد: کف قیمتی برای سهام اصولا یک مفهوم نسبی است و در شرایط مختلف متفاوت است. دکتر ولی نادی قمی گفت: چنانچه انتظارات از قدرت سودآوری شرکت‌ها کاهش پیدا کند قیمت‌ها پایین‌تر از آنچه که تصور می‌شود، کاهش خواهد یافت. وی افزود: در شرایط کنونی که قیمت نفت و محصولات پتروشیمی در بازارهای جهانی و قیمت فروش محصولات برخی از شرکت‌های فلزی در بازار داخلی افزایش یافته است، برداشت مشارکت‌کنندگان از سودآوری و متعاقب آن قیمت سهام این دسته از شرکت‌ها افزایش یافته است.

در واقع بازار نشان داده است که با اندکی تغییر مثبت در وضعیت کلی، برای اوج گرفتن پتانسیل زیادی دارد.
مدیرعامل تامین سرمایه نوین با اشاره به مدل‌های تئوریک ارزشیابی دارایی‌های مالی، گفت: از بین مدل‌های دو وجهی مبتنی بر توازن بین ریسک و بازده، مدل گوردون از پیشینه تجربی قوی‌تری برخوردار بوده و ما را از مبادی به سمت نتایج منطقی هدایت می‌کند. در این مدل ارزش دارایی‌های مالی نظیر سهام متاثر از سود انتظاری (رابطه مستقیم با قیمت سهام‌)، نرخ بازده مورد انتظار مشارکت‌کنندگان (رابطه معکوس با قیمت سهام‌) و نرخ رشد سود سال‌های آینده (رابطه مستقیم با قیمت سهام‌) است.
سهام در کف نیست
وی با بیان اینکه اگر فرض کنیم که انتظارات مشارکت‌کنندگان از قدرت سودآوری ناشران بورسی تحت تاثیر ریسک‌های سیستماتیک بازار نظیر افزایش بهای تمام شده محصولات، سرگردانی شرکت‌ها برای اجرا و تکمیل پروژه‌های سرمایه‌ای و تحریم‌ها در سطح پایینی قرار داشته باشد می‌توان گفت که هنوز بازار سهام به کف نرسیده است، خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی سرمایه گذاران پول کمتری در قبال سود شرکت‌ها پرداخت خواهند کرد. این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: از طرف دیگر میانگین P/E بازار سهام با کلیه ریسک‌های متصور حدود 5 مرتبه است. این در حالی است که نسبت P/E ابزارهای مالی بدون ریسک نظیر صکوک (اوراق‌) با پرداخت فصلی سود نیز حدود 5/4 مرتبه است. بنابراین چنانچه بر ابهام‌ها و ریسک‌های سیستماتیک بازار افزوده شود و به تبع آن انتظار از قدرت سودآوری شرکت‌ها کاهش یابد، کاهش بیشتر قیمت‌ها دور از ذهن نیست.
این تحلیلگر بازار گفت: به نظر می‌رسد که قیمت سهام شرکت‌ها در سطحی قراردارد که چنانچه شرایط کلان اقتصادی و سیاسی بهبود اندکی داشته باشد، اوج‌گیری بازار سهام اجتناب‌ناپذیر است. بنابراین هفت ماه باقیمانده از سال بسیار تعیین کننده است. از طرفی دیگر وضعیت اقتصاد جهانی و احتمال خروج یونان از حوزه یورو، پیشواز از انتخابات ریاست جمهوری کشور، صحنه سیاسی انتخابات آمریکا، مذاکرات هسته‌ای، نرخ ارز، سطح نقدینگی و به تبع آن نرخ تورم و فضای کلی کسب و کار کشور تعیین خواهد کرد که نقدینگی بی ثبات در کدام بازار آرام خواهد گرفت و البته امیدواریم بازار اوراق بهادار محل سکنی گرفتن نقدینگی باشد.


افزایش رفتار سفته‌بازی
نادی با اشاره به اینکه در ماه‌های اخیر نقدینگی بسیار بی‌ثبات و سفته‌بازانه عمل کرده است، خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد که تورم انتظاری و تلاش افراد برای حفظ ثروتشان آنان را به سمت دارایی‌های فیزیکی و ارز و رفتار سفته بازانه سوق داده است. حال آنکه در شرایط با ثبات که تورم در کنترل است گرایش به سمت دارایی‌های مالی اعم از ریسکی و بدون ریسک افزایش می‌یابد. بنابراین اولین مرحله در یک نظام اقتصادی کنترل تورم است. در چنین شرایطی، سفته‌بازی هم یک نوع سلیقه موجود در بازار است که طرفداران خودش را دارد، اما لزوما سلیقه مسلط بازار نیست.


مدیرعامل تامین سرمایه نوین با تاکید دوباره بر اینکه نرخ بازده مورد انتظار افراد که بر مبنای نرخ بازده بدون ریسک شکل می‌گیرد با قیمت سهام رابطه معکوس دارد، گفت: بنابراین افزایش نرخ بازده بدون ریسک موجب کاهش قیمت سهام می‌شود. اما سوال اصلی اینجاست که آیا این نرخ موجب جذب بالای نقدینگی به این دسته از ابزارهای مالی شده است؟ به نظر جواب منفی است چراکه نرخ تورم واقعی بیشتر از نرخ بازده این دسته از دارایی‌های مالی است. نادی در پایان تصریح کرد: در این شرایط می‌توان گفت که ثبات نسبی همراه با رشد بازار سهام مستلزم کنترل و کاهش تورم و متعاقب آن کاهش سود سپرده‌های بانکی به همراه مثبت شدن شرایط کلان است.
در شرایط خاص سهام به کف نمی‌رسد
در این باره مدیرعامل سبدگردان کاریزما هم با اشاره به اینکه در حال حاضر به دلیل شرایط مبهم فضای کسب و کار و ماهیت نزولی بازار سهام، ورود پول جدید به بازار با ابهام همراه است، گفت: اساسا در شرایطی که فشار فروش از طرف عرضه‌کنندگان سهام به دلیل «شرایط خاص» ایجاد می‌شود و آن شرایط خاص منجر به ایجاد تصورات غیرعادی برای دارندگان سهام و نیز سرمایه‌گذاران بالقوه می‌شود، نمی‌توان گفت که سهام به کف قیمتی خود رسیده است. فریدون زارعی افزود: در چنین شرایطی امیدواری به بالا رفتن قیمت‌ها پایین بوده و بنابراین به کار بردن اصطلاح کف قیمتی قدری خوش‌بینانه به نظر می‌رسد. اگرچه این به آن معنی نیست که ماندن در بازار یا سرمایه‌گذاری در بازار نمی‌تواند توأم با بازدهی باشد؛ زیرا همین شرایط مبهم امکان ارزیابی دقیق از ارزندگی برخی سهام را سخت کرده است، در حالی‌که قیمت سهام برخی شرکت‌ها بسیار جذاب هستند. وی تاکید کرد: در مجموع به نظر می‌رسد چنین بازاری برای کسب بازدهی فراتر از گزینه‌های جایگزین مانند ارز، اوراق مشارکت و امثال آن، بازاری مهیاتر و پرپتانسیل‌تر است، حال آنکه رسیدن به این بازدهی نیازمند گذشت زمان است.


رابطه افزایش بازدهی بدون ریسک و نرخ تنزیل
این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به این سوال که آیا اساسا می‌توان ادعا کرد که قیمت فلان شرکت از این نرخ پایین‌تر نمی‌آید؟ تصریح کرد: به صورت کلی، ارزش هر دارایی در زمان حال، برابر با ارزش فعلی عایدات آتی ناشی از آن دارایی است. برای تبدیل ارزش عایدات آتی به ارزش حال نیز باید از نرخ‌های تنزیل استفاده کرد. نرخ تنزیلی که برای هر شرکت می‌توان استفاده کرد نیز از نرخ سود بدون ریسک به علاوه صرف ریسک تجاری و مالی و ... شرکت‌ها به دست می‌آید. در حال حاضر با توجه به بالا رفتن نرخ بازدهی بدون ریسک، خودبه‌خود نرخ تنزیل برای شرکت‌ها به سطوحی بالاتر از گذشته رسیده است. ضمن این که از نگاه بازار، ریسک تجاری شرکت‌ها، یعنی احتمال متفاوت بودن توان شرکت‌ها در فروش محصولاتشان در سال‌های آتی نسبت به شرایط فعلی را بالا برده است.


مدیرعامل سبدگردان کاریزما ادامه داد: بدون در نظر گرفتن آثار سایر عوامل، نگاه به مجموع دو عامل نرخ بازده بدون ریسک و صرف ریسک تجاری، باعث تغییر نگاه سهامداران به نرخ‌های تنزیل، حداقل در افقی کوتاه‌مدت، شده است. بنابراین عایدات آتی سهام شرکت‌ها با نرخ بالاتری تنزیل شده و بالطبع قیمت پایین‌تری برای آنها به دست خواهد آمد. حال اگر شرایط به گونه‌ای باشد که به لحاظ تجاری، سودآوری شرکت‌ها در همین سطوح باقی بماند یا رشد کمی داشته باشد، آنگاه پذیرش ریسک‌های بالا، قطعا منجر به کسب بازدهی‌های بالا نیز خواهد شد. به اعتقاد وی، از آنجا که هم‌اکنون بازار در حال Trade‌Off بین فرصت‌های موجود، و نیز تهدیدهای پیش‌رو است، نمی‌توان گفت که قیمت سهام شرکت‌ها پایین‌تر نخواهد آمد یا بالاتر نخواهد رفت. اما در یک جمع‌بندی کلی می‌توان گفت که ریسک خرید سهام در حال حاضر بالا است و پذیرش این ریسک بالا، علی‌القاعده منجر به کسب (قدر مطلق) بازدهی بالایی خواهد شد.
با ریسک وارد بازار شوید
زارعی خاطرنشان کرد: هم‌اکنون بازار تنها برای افرادی مناسب است که علاوه بر نگاه فاندامنتال به بازار، توان پذیرش ریسک‌ را دارند؛ شاید به جای واژه مناسب بهتر است بگوییم شرایط برای ورود این افراد ایده‌آل است. اما این شرایط اصلا برای افرادی که تحمل ریسک ندارند یا نگاهشان صرفا کوتاه‌مدت است، مناسب نیست. در حال حاضر می‌بینیم که افرادی با نگاه کوتاه‌مدت و دید نوسان‌گیری در بازار حضور دارند که با یک منفی شدن بازار، سریع شروع به فروش سهام خود می‌کنند و طبیعتا با توجه به روند نزولی بازار، فروش این دسته از افراد همراه با زیان بوده است.
وی ادامه داد: این زیان‌ها منجر به اعتراض و گلایه‌های مکرر و مقصر دانستن زمین و زمان و علی‌الخصوص سازمان بورس بوده است که به این افراد توصیه می‌کنیم با توجه به ریسک‌های بالای بازار، وارد آن نشوند و بگذارند کسانی که تحمل ریسک بالاتری دارند در بازار بمانند. در حالی که اعتقاد دارم یکی از دلایل تداوم جو منفی در بازار، حضور این افراد است. به دلیل اینکه با فروش و شناسایی زیانشان، تبلیغات منفی به راه می‌اندازند که جو بازار را خراب‌تر می‌کند.


بازار در کوتاه‌مدت اشتباه می‌کند
زارعی با اشاره به اینکه صبر و متقاعد کردن سرمایه‌گذاران به تحمل شرایط منفی و در نظر نگرفتن ریزش قیمتی سهام، کار آسانی نیست، گفت: بسیاری از فروشندگان امروز را آنهایی تشکیل می‌دهند که به ارزندگی سهام خود اعتقاد دارند؛ اما معتقدند می‌توان همین سهم را در قیمت‌های پایین‌تری خریداری کرد؛ اتفاقی که معمولا رخ نمی‌دهد. یعنی سهامداران سهام خود را در قیمت‌های بالاتر می‌فروشند اما جسارت خرید خود را در قیمت‌های پایین‌تر از دست می‌دهند.


وی تاکید کرد: از این رو خیلی از فروشنده‌ها صرفا به دلیل فرار از شرایط نزولی اقدام به فروش می‌کنند در حالی که معتقدند بسیاری از سهم‌هایی که می‌فروشند ارزنده‌اند. من اعتقاد دارم که بازار همیشه در کوتاه‌مدت اشتباه می‌کند، اما در بلندمدت اشتباه خود را جبران می‌کند، بنابراین همچنان به کسب بازدهی در بلندمدت اعتقاد دارم.
زارعی افزود: با این موضوع که سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در حال حاضر در دارایی‌های فیزیکی نظیر طلا و ارز متمرکز شده است، موافق نیستم. چون با اینکه اعتقاد دارم قیمت این گزینه‌های سرمایه‌گذاری به هیچ وجه گران نیست، اما فکر می‌کنم بسیاری از کسانی که ارز و طلا خریده‌اند با کوچک‌ترین تغییر و تعبیری، اقدام به فروش دارایی‌های خود حتی با زیان خواهند کرد.


جذاب بودن سرمایه‌گذاری در بازارهای جایگزین، ممکن است در نگاه کوتاه‌مدت باعث خروج نقدینگی از بازار سهام و احتمالا منفی شدن آن بشود؛ اما در نگاه بلندمدت بازار سهام در صورت ارزندگی، نقدینگی خاص خود را جذب خواهد کرد. در یک نگاه بلندمدت، افزایش نرخ ارز سودآوری بسیاری از شرکت‌ها را افزایش داده و باعث افزایش بازدهی سهام خواهد شد.
افت P/E، گواهی برای ارزندگی سهام
در همین حال معاون سرمایه‌گذاری شرکت تامین آتیه کارکنان پاسارگاد معتقد است: مقایسه بین P/E حال حاضر شرکت‌ها با P/E سال‌های قبل خود گواه بسیار روشنی مبنی بر در کف بودن قیمت سهام و ارزندگی بسیاری از شرکت‌ها دارد. به گونه‌ای که با دید میان مدت و بلند‌مدت از طریق سود تقسیمی شرکت‌ها قیمت‌های فعلی بسیاری از سهام طی دو الی سه سال پوشش داده می‌شود.


علیرضا قدرتی افزود: تلاش همیشگی سرمایه‌گذاران بر این بوده است که سهام را در کف قیمتی خرید کرده و در سقف قیمتی خود به فروش برسانند؛
به این معنی که سهام را در پایین‌ترین قیمت ممکن خریداری و در بالاترین قیمت ممکن به فروش برسانند. به طور کلی در کف یا سقف بودن قیمت سهام تابعی از ارزش ذاتی آن و در مقایسه با ارزش ذاتی مشخص می‌شود. وی ادامه داد: هر‌چه قدر فاصله ارزش ذاتی با قیمت بازار سهام بیشتر باشد قیمت کف و سقف برای سهام شکل می‌گیرد؛ به این ترتیب برای تشخیص کف یا سقف قیمتی سهام باید ارزش ذاتی آنها را محاسبه و با قیمت بازار مقایسه کرد. به طور کلی دو عامل اساسی در تعیین ارزش ذاتی سهام تاثیر دارد: یکی سودآوری آتی(جریانات نقدی آتی) و دیگری نرخ بازده مورد انتظار که تابعی از ریسک است.


این عضو هیات علمی دانشگاه تصریح کرد: با بررسی سودآوری آتی بسیاری از شرکت‌های موجود در بورس تهران به این نتیجه می‌رسیم که به‌رغم بسیاری از دشواری‌ها و تنگناهای موجود عملکرد شرکت‌ها رو به رشد و مطلوب است. پوشش مناسب سه ماهه بسیاری از شرکت‌ها و تداوم این روند برای ماه‌های باقیمانده سال هم این نوید را به سهامداران می‌دهد که سود شرکت‌ها افزایش یافته و تعدیلات مناسبی در انتظار آنها خواهد بود؛ بنابراین از حیث سودآوری مشکل چندانی پیش روی شرکت‌ها نیست.


به اعتقاد وی، ریسک موجود در بازار سهام به بالاترین حد خود طی سال‌های اخیر رسیده و تاکنون وجود این سطح از ریسک در بورس بی سابقه بوده است. تصور اینکه ریسک موجود بیش از این افزایش یابد کمی دور از ذهن به نظر می‌رسد. در مجموع می‌توان گفت با توجه به احتمال اندک افزایش ریسک‌های سیستماتیک و غیرسیستماتیک بازار از یک سو و افزایش سودآوری آتی شرکت‌های موجود از سوی دیگر، در حال حاضر بسیاری از سهام موجود در بازار در کف‌های قیمتی خود به سر می‌برند.


سرمایه‌گذاران هیجانی و عصبی هستند
قدرتی تاکید کرد: نکته مهمی که در خصوص شرایط فعلی بورس ایران باید گفت، افزایش رفتارهای هیجانی و عصبی در میان سهامداران است؛ به گونه‌ای که سهامداران بدون در نظر گرفتن ارزش ذاتی سهام به صورت هیجانی اقدام به فروش سهام ارزنده خود به قیمتی بسیار پایین‌تر از ارزش ذاتی کرده و اصطلاحا ارزان فروشی می‌کنند. در این شرایط به سهامداران توصیه می‌شود که ضمن پرهیز از رفتارهای هیجانی تصمیمات خود را بر مبنای کارشناسی و در نظر گرفتن ارزش ذاتی سهام اتخاذ کنند.


قدرتی با بیان اینکه یکی از معضلات حال حاضر بورس ایران تمرکز بیش از اندازه سرمایه‌گذاران به نوسان‌گیری و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت حتی به صورت روزانه است، گفت: از نشانه‌های بارز این رفتار در بورس می‌توان به مغفول ماندن سهام شرکت‌های بزرگ و علاقه سهامداران به شرکت‌های کوچک، تشکیل صف‌های خرید یا فروش سنگین کوتاه‌مدت و بی‌دلیل بر روی شرکت‌ها و .... اشاره داشت.


وی در پایان گفت: در صورت تغییر دیدگاه سرمایه‌گذاران از کوتاه‌مدت به بلند‌مدت و نوسان‌گیری به سرمایه‌گذاری سهام بسیاری از شرکت‌ها از ارزندگی قابل ملاحظه‌ای برخوردار بوده و سرمایه‌گذاران در صورت خرید این سهام طی یکسال آینده بازدهی مناسبی نصیبشان خواهد شد. شرکت‌های موجود در گروه صنایع معدنی، فلزات اساسی، شیمیایی و پتروشیمی، مخابرات و .... از آن دست شرکت‌هایی محسوب می‌شوند که در کف‌های قیمتی تاریخی خود قرار دارند.




نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۱/٦/٧

تفاوت بورس با فرابورس چیست؟

فرق بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران چیست؟

 

مرتضی چشان *
(بخش اول)
ورود شرکت‌ها به بازار سرمایه همواره نشان‌دهنده رشد شرکت و معرفی آنها در سطح کشور می‌باشد. شرکت‌هایی که سهامشان در بازار‌های مالی مورد داد و ستد قرار می‌گیرد از درجه اعتبار بالاتری برخوردار هستند.

 

بنابراین ورود به بازار اوراق بهادار ازجمله اهداف شرکت‌ها محسوب می‌شود. اما این واقعیت که دستیابی سریع و آسان به بازار اوراق بهادار برای تعداد عمده‌ای از شرکت‌های سهامی فعال در کشور میسر نبوده و این شرکت‌ها از مزایای بازار سرمایه محروم بوده‌اند قبل از ایجاد فرابورس مشهود بوده است.
بنابراین فرابورس ایران با ساختار و جایگاه قانونی مشابه بورس ولی با شرایط پذیرش و معامله ساده تر ایجاد گردید تا حوزه شمول بازار سرمایه کشور را گسترش دهد. مهم‌ترین وظیفه فرابورس ایران، ساماندهی و هدایت بخشی از بازار سرمایه می‌باشد که شرایط ورود به بورس اوراق بهادار را نداشته یا تمایل به ورود سریع‌تر به بازار را دارند، لذا رویه‌های پذیرش شرکت‌ها و تنوع شرایط پذیرش به گونه ایست که شرکت‌ها با احراز حداقل شرایط و در سریع ترین زمان ممکن، امکان ورود به بازار را داشته و از کلیه مزایای شرکت‌های پذیرفته شده در بازار اوراق بهادار استفاده کنند. نام این بازار در ایران از معادل انگلیسی آن over the counter گرفته شده است. به همین دلیل به این بازار اختصارا otc نیز گفته می‌شود. قابل ذکر است که سازمان بورس اوراق بهادار به عنوان نهاد ناظر بر فعالیت‌های مالی و عملیاتی شرکت‌های بورس، فرابورس و بورس کالا نظارت کامل دارد.
تفاوت‌های فرابورس با بورس
شرکت فرابورس ایران همچون دو بورس فعال کشور – بورس اوراق و بورس کالا- با مجوز شورای عالی بورس ایجاد شده و تحت نظارت سازمان بورس اوراق بهادار قرار دارد، با این تفاوت که ورود به بازارهای فرابورس از شرایط و الزامات کمتری برخوردار بوده و شامل بازارهای متنوعی می‌باشد که این تفاوت‌ها را به اختصار در زیر تشریح می‌کنیم.
الف) تفاوت در بازار‌ها:
الف-1) براساس دستورالعمل پذیرش، عرضه و نقل و انتقال اوراق بهادار در فرابورس ایران، فرابورس دارای پنج بازار (اول، دوم، سوم (عرضه)، ابزارهای نوین مالی و پایه) است. پذیرش شرکت‌های سهامی عام در بازار اول و بازار دوم و پذیرش سایر اوراق بهادار صرفا در بازار ابزارهای نوین مالی صورت می‌پذیرد.
بازار سوم جهت عرضه یکجا و پذیره‌نویسی اوراق بهادار و بازار پایه جهت درج و نقل و انتقال سهام شرکت‌هایی است که بر اساس الزام بند ب ماده 99 قانون برنامه پنجم توسعه، مشمول ثبت نزد سازمان بورس و اوراق بهادار بوده و امکان پذیرش در یکی از بازارهای بورس یا فرابورس را ندارند.
الف-2) شرکت بورس تهران دارای 2 بازار به شرح زیر می‌باشد:
1- بازار اول
2- بازار دوم
ب) تفاوت در فرآیند پذیرش:
با توجه به تقسیم‌بندی‌های انجام شده فوق، مقایسه‌ای بین شرایط پذیرش سهام در بازارهای بورس و فرابورس برای آشنایی بیشتر ارائه می‌کنیم: (جدول بالا) بر اساس بند ب ماده 1 قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید سهام شناور آزاد بخشی از سهام شرکت است که دارندگان آن همواره آماده عرضه و فروش آن سهام می‌باشند و قصد ندارند با حفظ آن قسمت از سهام در مدیریت شرکت مشارکت نمایند.
مزایای پذیرش شرکت‌ها در فرابورس
بر اساس مقررات، کلیه مزایای موجود برای شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، برای اوراق بهادار و سهام شرکت‌های پذیرفته شده در فرابورس نیز تعریف شده‌اند. این موارد از جمله موارد زیر می‌باشند:
• تامین مالی آسان و ارزان
کارکرد اصلی بازارهای اوراق بهادار، تجهیز، جمع‌آوری و هدایت پس‌اندازهای کوچک مردم برای اجرای طرح‌های بزرگ اقتصادی است تا شرکت‌ها با شرایطی آسان‌تر بتواند از مزایای تامین منابع ارزان قیمت از طریق بازار سرمایه، استفاده کنند. علاوه بر فروش سهام و افزایش سرمایه، راهکارهایی از قبیل انتشاراوراق مشارکت، انتشارگواهی سپرده سرمایه‌گذاری عام و خاص و... برای شرکت‌های پذیرفته شده در فرابورس پیش‌بینی شده است.
• افزایش نقد شوندگی سهام
تا پیش از فعالیت فرابورس فقط سهام شرکت‌هایی که در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده بود، امکان معامله در محیطی شفاف و رقابتی را داشتند و شرکت‌هایی که نمی‌‌توانستند شرایط پذیرش در بورس را احراز کنند از دسترسی به چنین امکانی محروم بودند. اما با ایجاد فرابورس، شرکت‌ها با شرایط ساده تر می‌توانند در این نهاد پذیرش شوند و از مزیت‌های بازار منسجم و شفاف
بهره‌مند شوند.
• بهره‌مندی از معافیت مالیاتی شرکت‌های پذیرفته شده در فرابورس
بر اساس قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، شرکت‌های پذیرش شده در فرابورس ایران مشمول مزایای مالیاتی قابل توجهی خواهند شد.به این صورت که بر اساس ماده 143 قانون مالیات‌های مستقیم، 5 درصد از مالیات بر درآمد شرکت‌هایی که سهام آنها برای معامله در بازار خارج از بورس داخلی (فرابورس) یا خارجی پذیرفته می‌شود از سال پذیرش تا سالی که از فهرست شرکت‌های پذیرش شده در این بورسها یا بازارها حذف نشده اند با تایید سازمان بورس بخشوده می‌شود. شرکت‌هایی که سهام آنها برای معامله در بازارهای خارج از بورس داخلی یا خارجی پذیرفته شود در صورتی که در پایان دوره مالی به تایید سازمان بورس حداقل 20 درصد سهام شناور آزاد داشته باشند معادل 2 برابر معافیت‌های فوق از بخشودگی مالیاتی برخوردار می‌شوند.
در ماده 143 مکرر اضافه شده است از هر نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام شرکت‌ها اعم از ایرانی و خارجی در بورس‌ها یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز، مالیات مقطوعی به میزان نیم درصد ارزش فروش سهام و حق تقدم سهام وصول خواهد شد و از این بابت وجه دیگری به عنوان مالیات بر درآمد نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهام و مالیات بر ارزش افزوده خرید و فروش مطالبه نخواهد شد.
• نقل و انتقال سهام به‌صورت آسان- سریع و کم‌هزینه
هم اکنون برای نقل و انتقال سهم شرکت‌های خارج از بورس فرآیند اداری پیچیده‌ و وقت‌گیری وجود دارد و اجرای کلیه مراحل مستلزم صرف وقت و تشریفات اداری پیچیده است اما با شروع فعالیت فرابورس و پذیرش شرکت‌ها در این بازار نقل و انتقال آنها به سهولت انجام می‌گیرد.
• شفافیت و اعتبار قیمت سهام به واسطه مبادله در فرابورس
با توجه به نظارت و شفافیت مکانیسم عرضه و تقاضا، قیمت سهام شرکت‌ها در فرابورس مبین شرایط روشنی برای وضعیت مالی شرکت است و در همه معاملاتی که شرکت یا سهامداران آن انجام می‌دهند، می‌تواند مبنای عمل قرار گیرد.همچنین می‌تواند مبنای وثیقه‌گذاری و اعتباردهی شرکت‌ها باشد.
• اطلاع رسانی هماهنگ و عادلانه به سرمایه‌گذاران بالفعل و بالقوه
پس از پذیرش سهام شرکت‌ها در فرابورس، مکانیسم قانونی و مراجع رسمی برای اعلام اطلاعات شرکت ایجاد می‌شود و از نتایج ارائه اطلاعات، شفافیت بیشتر عملکرد مدیران شرکت‌ها خواهد بود. همچنین با ارائه گزارش‌های مالی دوره‌ای تحت نظر حسابرسان معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار، سهامداران و سایر سرمایه گذاران به اطلاعات حسابرسی شده دسترسی پیدا می‌کنند.
• بهره‌گیری از امکان وثیقه‌گذاری سهام و اخذ ساده تر تسهیلات بانکی
پس از پذیرش سهام شرکت‌ها در فرابورس، امکان وثیقه‌گذاری سهام و اخذ تسهیلات بر روی سهام شرکت‌‌های پذیرفته شده در این بازار امکان پذیر می‌باشد. چون با پذیرش سهام شرکت درفرابورس، یک مرجع رسمی بر انجام معاملات شرکت نظارت دارد و قیمت سهام در شرایط عادلانه عرضه و تقاضا تعیین می‌شود، لذا سیستم بانکی با شرایط ساده‌تری اقدام به وثیقه گرفتن سهام شرکت می‌کند. زیرا در صورت وثیقه شدن سهام، امکان انجام معامله روی آن وجود ندارد و ارزش‌گذاری سهام وثیقه شده از سوی یک مرجع رسمی به نام فرابورس صورت گرفته است.
• معرفی شرکت و محصولات به طیف وسیعی از اقشار جامعه و افزایش اعتبار شرکت
با توجه به اینکه فرابورس و بازار سرمایه مخاطبان گسترده‌ای دارد، ورود شرکت به بازار سرمایه موجب آشنایی قشر وسیعی از مصرف کنندگان با خریداران کالا و خدمات شرکت می‌شود وبی شک مخاطبان شرکت را افزایش خواهد داد.
• صدور اوراق مشارکت و گواهی سپرده در فرابورس پذیره‌نویسی وانتشار اوراق مشارکت و گواهی سپرده سرمایه‌گذاری عام و خاص و همینطور انجام معامله دست دوم این اوراق انجام می‌شود.
• پیش‌بینی فرآیند ساده خروج از فرابورس
در صورتی که به هر دلیل سهامداران عمده شرکتی تصمیم بگیرند، شرکت خود را از فرابورس خارج کنند، در دستورالعمل پذیرش ساز و کاری به این منظور در نظر گرفته شده است که با گذراندن فرآیند مشخصی امکان خروج ازاین بازار وحتی تبدیل شرکت به شرکت سهامی خاص به سادگی امکان پذیر خواهد بود. در نوشتارهای بعدی سعی خواهم کرد که در ارتباط با موارد زیر صحبت کنم:
تشریح بازارهای فرابورس، مراحل انجام معامله
- نحوه معامله- دستور خرید و فروش و معاملات اینترنتی در فرا بورس
* کارشناس سازمان بورس و اوراق بهادار و مدرس دانشگاه
mortezacheshan@yahoo.com





نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۱/٦/٥

 

چالش‌ها و مشکلات صنعت پالایش نفت

مقدمه

بورس اوراق بهادار تهران (شرکت سهامی عام) در راستای افزایش شفافیت و کاهش ریسک بازار در نظر دارد چالشها و مشکلات صنایع موجود در بورس را بر اساس اطلاعات دریافتی از شرکتها و انجمن‌های صنفی صنایع در حد امکان، شناسایی و به مراجع ذی‌صلاح جهت رفع آنها گزارش نماید. در این گزارش به بررسی موانع موجود در صنعت پالایش نفت می‌پردازیم. در ابتدا به معرفی صنعت و ارایه آماری مختصر پیرامون آن می‌پردازیم. 

معرفی صنعت پالایش نفت:  

پالایشگاه نفت یک واحد صنعتی است که در آن نفت خام به مواد مفیدتری مانند سوخت جت، سوخت دیزل، بنزین، گاز مایع شده، نفت کوره، نفت گاز و بسیاری دیگر از فرآورده‌های نفتی تبدیل می‌شود. پالایشگاه‌های نفت بسته به نوع خوراکی که بر مبنای آن طراحی شده‌اند دارای پیچیدگی‌های متفاوتی هستند که بر اساس آن میزان و نوع محصولات متفاوتی تولید می‌کنند. عمده تولید شرکت‌های پالایش نفت محصولاتی چون گاز مایع، بنزین، نفت سفید، نفت گاز و نفت کوره است.   

اولین پالایشگاه نفت در ایران در سال 1288خورشیدی و در شهر آبادان تاسیس و در سال 1291 با 2500 بشکه در روز به بهره‌برداری رسید. در حال حاضر 9 شرکت پالایش نفت آبادان، اصفهان، امام خمینی شازند، بندرعباس، شهید تندگویان تهران، تبریز، شیراز، کرمانشاه و لاوان درکشور فعال هستند. از بین این شرکت‌ها، سهام سه شرکت پالایش نفت اصفهان (سال 1387)، تبریز (سال 1389) و بندرعباس (سال 1391)در بورس اوراق بهادارتهران و شرکت پالایش نفت شیراز (سال 1391)در فرابورس ایران پذیرفته شده‌اند.

وضعیت شرکت‌های پالایش نفت در بورس:

در پایان سال 1390، تعداد سهام منتشر شده صنعت پالایش نفت 6104 میلیون سهم بود که 39/1 درصد از سهام کل بورس را تشکیل می‌دهد. ارزش بازار صنعت پالایش نفت در پایان همین سال برابر با 31.115 میلیارد ریال بود که برابر با 43/2 درصد از ارزش کل بازار بورس تهران است. بررسی آمار نشان می‌دهد در پایان سال 1390 مبلغ 9.266 میلیارد ریال سود صنعت پالایش نفت بوده که 13/5درصد از کل سود بازار را شامل می‌شود. از این عدد، مبلغ 3.468 میلیارد ریال بین سهامداران بعنوان سود نقدی توزیع شده است که معادل 62.2 درصد از سود تقسیمی کل بازار است. متوسط P/E صنعت در پایان سال 1390 برابر با  18/5 واحد است در شرایطی که متوسط P/Eبازار در این تاریخ برابر با 05/6 واحد بوده است.

 

 

 

صنعت پالایش نفت و ریسک‌های موجود برای این صنعت

ریسک دسترسی و نوسانات قیمت نهاده‌های تولید

فعالیت دولتی صنعت نفت درایران، برای شرکت‌های پالایش نفت که اتفاقا مشمول اصل 44 قانون اساسی هستند باعث بروز چالش‌های گزارش‌گری در صنعت پالایش نفت شده است. زیرا از یک طرف فروشنده نفت خام به این شرکت‌ها که ماده اولیه اصلی آنهاست، شرکت ملی نفت ایران است که صددرصد دولتی است و از طرف دیگر خریدار محصولات این شرکت‌ها که فرآورده‌های نفتی می‌باشد شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی است که مالک آن نیز دولت است. در اینجا ابهاماتی که در هر دو بخش یادشده در بالا وجود دارد را بررسی می‌کنیم:

1-  ابهام در بخش بهای تمام شده تولید بدلیل مصرف نفت خام دولتی (نزدیک به 98 درصد از بهای تمام‌شده تولید مواد اولیه است) خوراک غالب این شرکت‌ها بعنوان ماده اولیه، نفت‌خام است‌که شرکت ملی‌نفت ایران، آنرا طبق آنچه در بودجه این شرکت‌ها بیان می‌شود با نرخ FOB خلیج فارس و با نرخ دلار مرجع بانک مرکزی به این شرکت‌ها می‌فروشد. والبته روی این نرخ قبلا 6 درصد و درحال حاضر 5 درصد تخفیف از طرف دولت برای این شرکت‌ها لحاظ می‌شود. این در حالی است که ظاهرا بابت هیچ یک از این دو مورد قراردادی بین این شرکت‌ها و شرکت ملی نفت ایران وجود ندارد که خود می‌تواند باعث بروز ابهام در تعیین بهای تمام شده تولیدات این شرکت‌ها شود. زیرا تسویه حساب در خصوص مبالغ مربوط به نفت خام تحویلی به این شرکت‌ها معمولا پس از تهاتر با مبالغ مربوط به محصولات این شرکت‌ها و به شکل اعلامیه آنهم نه به صورت مفصل و بدون ارایه ریزجزئیات و در برخی موارد پس از پایان سال مالی اتفاق می‌افتد. 

2-  عدم شفافیت لازم درخصوص فروش محصولات به شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی

در خصوص نرخ فروش محصولات که خریدار آنها شرکت ملی پالایش و پخش است نیزقراردادی وجود نداردوهمانطورکه در بالاعنوان شد مبالغ فروش محصولات به شکل اعلامیه‌ای از طرف شرکت ملی پالایش و پخش اعلام می‌شود.   

ریسک فروشنده و خریدار انحصاری مواد اولیه و محصولات شرکت

یک ابهام کلی درخصوص مبادلات تجاری این شرکت‌ها وجود دارد وآنهم این است‌که آیا شرکت‌های پالایش‌نفت مجبورند نفت‌خام مورد نیازخود را فقط از شرکت ملی‌نفت ایران خریداری کنند و نمی‌توانند آنرا از خارج از کشور وارد نمایند؟ و یا مکلف‌اند محصولات خود را فقط به شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی بفروشند؟(عدم وجود بازاررقابتی)

ریسک ملاحظات قانونی

قوانینی که می‌تواند بر سودآوری این صنعت تاثیرگذار باشد عبارتند از:

 1- بند (ح) ماده 84 قانون برنامه پنجم توسعه

2- مفاد قانون هدفمندی یارانه‌ها.

بند (ح) ماده84 قانون برنامه پنجم توسعه بیشترین تاثیر بر روند سودآوری یکی از شرکت‌های صنعت(پالایش نفت بندرعباس) را به شرح زیر دارد.   

به استناد ماده 84 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه با هدف تبدیل بخشی از عواید ناشی از فروش نفت و گاز و میعانات و فرآورده‌های نفتی به سرمایه‌های ماندگار، مولد و سرمایه‌های زاینده اقتصادی طبق بند (ح) ماده مذکور حداقل20% از منابع حاصل از صادرات نفت (نفت خام و میعانات گازی، گاز و فرآورده‌های صادراتی)می‌بایست به صندوق توسعه‌ملی تخصیص یابد. با توجه به اینکه پالایش نفت بندرعباس صادرکننده نفت‌کوره و نفتا می‌باشد این امر موجب کاهش چشمگیر سودآوری شرکت شده است. نکته جالبتر در خصوص بودجه سال 1391 است که رقم 20 درصد به 23 درصد افزایش یافته است. وجود این محدودیت قانونی این شرکت را با زیان هنگفتی مواجه می‌سازد.   

در خصوص مفاد قانون هدفمندی یارانه‌ها عنوان می‌شود اجرا یا عدم اجرای برخی از مفاد این قانون، احتمالا بر سودآوری شرکت‌ها تاثیرگذار باشد. اما اثرات احتمالی آن تقریبا نامشخص است.    

ریسک ناشی از تحریم‌های بین‌المللی

مشکلات موجود درانتقال ارز ناشی از تحریم‌های خارجی که برکشور تحمیل شده، باعث شده است که قطعات و تجهیزات مورد نیاز این صنعت که درتوسعه‌ آن نقش کلیدی دارند پس از طی فرآیندی طولانی و دشوار خریداری شده که ممکن است مطلوبیت لازم را برای شرکت‌ها ایجاد نکند. همچنین تحریم‌ها هزینه‌های بخش صادرات این شرکت‌ها را نیز افزایش داده است.   

 

پیشنهادات برای رفع ریسک‌های موجود:

در بخش نهاده‌های تولید و در بخش فراورده‌های نفتی، تغییر دیدگاه دولت نسبت به این شرکت‌ها که اکنون برخی از آنها مشمول اصل 44 قانون اساسی بوده وخصوصی شده‌اند، از یک نهاد صددرصد دولتی به یک شرکت انتفاعی خصوصی با سهامداران زیاد اگر همراه با عمل باشد، می‌تواند باعث حذف همه موانع در این دو بخش شود. مثلا دولت به پالایشگاهها به مانند یک شرکت خارجی نفت را طبق قرارداد بفروشد و به مانند خریدهای خارجی ازآنها فرآورده‌های نفتی را بازهم طبق قرارداد خریداری کند.     

می‌دانیم‌که پالایش‌نفت، صنعتی است که می‌تواند با تبدیل نفت خام وارداتی به فرآورده‌های نفتی وتلاش برای ارتقای کیفیت محصولات خود برای رقابت با شرکت‌های‌خارجی، برای اقتصادکشور ارزش‌ افزوده ایجادکند که‌ یکی از اهداف مهم رهنمودهای مربوط به سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی است. پس ایجاد انحصار در هر دو بخش نهاده و فرآورده‌ها اقتصاد نفتی ما را از این رهنمود مهم دور می‌سازد. البته بهترین مکانیزم برای اجرایی کردن این دو مورد و رهایی از مشکلات موجود در این دو بخش، راه‌اندازی بورس نفت و فرآورده‌های نفتی (مثلا بعنوان یکی از بازارهای بورس انرژی) می‌باشد. دولت بعنوان یک شخص حقوقی مستقل می‌تواند در این بازار فعالیت کند. در بخش نفت خام، بعنوان یکی از عرضه‌کننده‌ها و در بخش فرآورده‌های نفتی، بعنوان یک خریدار.

بند(ح) ماده84 قانون برنامه پنجم توسعه، برای شرکت‌های دولتی است. پالایش نفت بندرعباس مشول اصل 44 شده و واگذارگردیده است. این شرکت در حال حاضر خصوصی است و از شمول این ماده خارج است و گرفتن این عوارض، خلاف این ماده قانونی است.    

تهیه: حامد فلاح . کارشناس بازار سرمایه




نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۱/٦/٥

«دانش مالی ساختاریافته» منتشر شد

 کتاب «Introduction to Structured Finance» اثر برجسته‌ای است از فرانک فابوزی، هنری دیویس و مراد چودری که به تازگی توسط میثم احمدوند و جواد میثاقی فاروجی با عنوان «دانش مالی ساختاریافته» ترجمه و روانه بازار شده است.

سعی نویسندگان کتاب بر آن بوده که درک روشن‌تری از اصول و مبانی این حوزه از دانش مالی را برای دست‌اندرکاران بازارهای مالی و خبرگان این رشته فراهم آورند. دانش مالی ساختاریافته واژه‌ای است که طیف وسیعی از محصولات و مبادلات بازارهای مالی را در بر‌می‌گیرد. 
اگرچه مرسوم است که دانش مالی ساختاریافته را مترادف با تکنیک تبدیل به اوراق بهادار کردن در نظر می‌گیرند، این حوزه محصولات ساختار‌یافته دیگری چون ابزارهای مشتقه اعتباری، اجاره اهرمی، تامین مالی پروژه و سایر مبادلات مالی پیچیده را شامل می‌شود. 
در فصل اول کتاب تعاریف گسترده دانش مالی ساختاریافته، ابزارها، تکنیک‌ها و مزایای آن ارائه شده است. فصل دوم به معرفی انواع ابزارهای مشتقه نرخ بهره شامل: قراردادهای آتی، پیمان‌های آتی، تاخت‌ها، اختیارمعامله و سقف و کف نرخ بهره اختصاص یافته است. 
در فصل سوم ابزارهای مشتقه اعتباری از جمله تاخت‌های نکول اعتباری، تاخت‌های دارایی و تاخت‌های بازده کل تشریح گردیده است. در فصل چهارم، تکنیک تبدیل به اوراق بهادار کردن به همراه چرایی و چگونگی انجام آن به تفصیل شرح داده شده است. 
در این فصل همچنین انگیزه بانک‌ها از تبدیل به اوراق بهادار کردن و اهداف موسسات رتبه‌سنجی از تعیین رتبه اعتباری اوراق بهادار با پشتوانه دارایی ذکر شده است. در فصول پنجم و ششم نیز محصول اصلی فرآیند مزبور یعنی تعهدات بدهی تضمین شده، انگیزه انتشار، سازوکار، مزایا و معایب و انواع آن به همراه ریسک‌های سرمایه‌گذار و فاکتورهای مورد ملاحظه در تجزیه و تحلیل این ابزار معرفی و تشریح شده است.
یادآور می‌شود این کتاب در 196 صفحه و با قیمت 6000 تومان توسط نشر چالش منتشر شده است. 




سید روح الله حسینی مقدم
کارشناسی ارشد اقتصاد کارشناس بازار سرمایه از سال 1383 مدرس دانشگاه
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
Monex Live Gold Price
web polls
کدهای اضافی کاربر :


unction keep_alive() { xmlhttp = new XMLHttpRequest(); xmlhttp.open('GET', "path_to_your_server_stock_data_code"); xmlhttp.send(null); xmlhttp.onreadystatechange = function(){ if (xmlhttp.readyState == 4) { if(xmlhttp.status == 200 ){ var receivedText = xmlhttp.responseText; if(document.getElementById){ document.getElementById('updatesuff').innerHTML = receivedText; } }else{ alert("Unable to transmit your changes to the server."); return false;}}}}; setInterval(keep_alive,840000); //My session expires at 15 minutes