بورس (زندان جذاب نقدینگی)
این یک وبلاگ آموزشی درباره آشنایی با بازارهای مالی و به ویژه بازار اوراق بهادار یا بورس است. هر یک از بازدید کنندگان حتی می توانند در قالب سوال طرح موضوع نمایند و در اولین فرصت مطالب مورد نیاز آموزشی در این خصوص در همین وبلاگ ارایه خواهد شد.
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۳/۳/٢۱

حمزه بهادیوند چگینی: تازه‌ترین آمارهای رسمی نشان می‌دهند میزان سهام شناور آزاد در بورس تهران یا به عبارتی ساده تر، آن میزان از سهام شرکت‌ها که در اختیار مالکان شرکت‌ها نبوده و قابلیت معامله در بازار سهام را دارند به 22 درصد رسیده است.
این به معنای آن است که همچنان 78 درصد از سهام شرکت‌ها نمی‌تواند از حضور در بازار برخوردار باشد. با یک نگاه دیگر، می‌توان چنین استدلال کرد که از 400 شرکت حاضر در بورس، تنها سهام 80 شرکت معامله می‌شود. این در حالی است که میزان سهام شناور آزاد در بورس‌های دنیا نیز متفاوت است، به‌طوری‌که کشورهای اروپایی بیشترین میزان سهام شناور و کشورهای شرقی کمترین میزان این سهام را در بازار معامله می‌کنند. بررسی‌ها اما نشان می‌دهند بین قدرت نقدشوندگی در بازار و درصد سهام شناور آزاد ارتباطی مستقیم وجود دارد و از طرفی میزان نوسانات در بورس با افزایش سهام شناور کاهش معناداری می‌یابد. کارشناسان یکی از راهکارهای کاهش نوسانات در بازار سرمایه را همچون نوساناتی که در یک سال اخیر شاهد آنها بودیم، افزایش سهام شناور آزاد می‌دانند. 
مدیر نظارت بر شرکت‌های بورسی بورس تهران چندی پیش با اعلام این خبر که میانگین درصد سهام شناور آزاد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس تهران از حدود 21 درصد در ابتدای سال 91 به 96/21 درصد در سال 92 رسیده اعلام کرده بود در حال حاضر سهام شناور آزاد تابلوی اصلی بازار اول 48/23 درصد، در تابلوی فرعی بازار اول و بازار دوم نیز به ترتیب 6/21 و 61/21 درصد است که نشان‌دهنده آن است که در مجموع تعداد 141 میلیارد سهم شناور آزاد در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد. 
در توضیح مفهوم سهام شناور آزاد نیز باید گفت مالکیت سهام در شرکت‌های بورسی به دو دسته مالکیت مدیریتی و آزاد تقسیم‌بندی می‌شود. در نوع اول، مدیران و مالکان اصلی شرکت‌ها برای آن‌که برش تصمیم‌گیری در سازمان خود را در اختیار داشته باشند بیشترین میزان سهام را در اختیار دارند، اما آن بخش از سهام شرکت‌ها که می‌تواند در بورس مورد معامله قرار گیرد، سهام شناور آزاد شرکت محسوب می‌شود که در کشور ما این رقم به 22 درصد رسیده و به نوعی همچنین نشاندهنده نقش پایین سهامداران غیراستراتژیک در مدیریت شرکت‌های بورسی نیز هست. 
سهام در اختیار دولت، شرکت‌های دولتی، مالکان خارجی، سهام وثیقه‌ای، سهام اعضای هیات مدیره و مدیران، سهام خانواده‌ای که نقش مدیریتی دارند یا مدیرانی که به آنها وابسته‌اند، سهام کارگران و کارکنان شرکت، سهام در اختیار نهادها و بنیادها، سهام در اختیار صندوق‌های بازنشستگی و تامین اجتماعی، سهام در اختیار بانک‌ها و بیمه‌ها همگی جزو سهام استراتژیک محسوب می‌شوند و هرچه سهم این گروه از شرکت بیشتر باشد، سهام قابل معامله کاهش می‌یابد و این در حالی است که ماهیت دولتی بودن اقتصاد ایران در دهه‌های اخیر سهام استراتژیک را افزایش داده است. 
مدیر امور ناشران و اعضای بورس، معتقد است شرایط رکود فعلی بازار با افزایش سهام شناور آزاد را حداقل باید در شرایط این روزهای بازار جداگانه بررسی کنیم. چون عرضه سهام به‌منظور افزایش سهام شناور آزاد مستلزم وجود کشش بازار برای تقاضای آن سهام است. طبیعتا در این شرایط این انتظار وجود ندارد که عرضه با این هدف در بازار صورت بگیرد، کما اینکه در سال 1392 سهام شناور 200 شرکت در بورس اوراق بهادار تهران به‌دلیل وجود شرایط مناسب افزایش پیدا کرد. 
به گفته حسینی مقدم علاوه‌بر این، سهام شناور آزاد یکی از متغیرهای اثرگذار بر افزایش نقدشوندگی، عمق و کارآیی بازار است. نقدشوندگی بیشتر مستلزم سطح سهام شناور آزاد بالاتر برای شرکت‌هاست. مطالعات هم نشان می‌دهد افزایش سهام شناور آزاد موجب کاهش امکان دستکاری قیمت، کاهش ریسک نقدشوندگی و دستیابی به قیمت عادلانه‌ نزدیک به ارزش ذاتی می‌شود. به عقیده وی برای سرمایه‌گذاران خیلی مهم است میزان سهام شناور آزاد یک شرکت پذیرفته شده در بورس را بدانند؛ زیرا یک شاخص مهم در تعیین نقدشوندگی سهام آن شرکت است. سهام با نقدشوندگی بالا می‌تواند با هزینه کمتر (منظور در محدوده‌نوسان کوچک‌تر) دادوستد شود، در حالی‌ که پایین بودن سهام شناور آزاد علامتی است از نقدشوندگی کم که هم بر خریداران و هم بر فروشندگان اثر می‌گذارد.  وی افزود: دسترسی به شمار بیشتری از سهام شرکت برای انجام معاملات، ‌خریداران و فروشندگان بیشتری را قادر به مشارکت در بازار می‌سازد. در ابتدای سال 92 حدود 100 میلیارد سهم شناور وجود داشت ولی امروز بیش از 140 میلیارد سهم پتانسیل دادوستد هر لحظه را دارد. به عبارت دیگر سهام شناور آزاد اندک حکایت از آن دارد که مقدار کمی از سهام شرکت‌ها در دسترس است و در نتیجه تعیین قیمت منصفانه در زمان کوتاه برای خریداران و فروشندگان میسر نیست. مدیر امور ناشران و اعضای شرکت بورس معتقد است اگر باز هم بخواهیم به‌صورت مجزا نسبت به شرایط فعلی بازار، سهام شناور را بررسی کنیم، باید اشاره شود که مزایای سهام شناور آزاد بلندمدت است یعنی منافع سرمایه‌گذاران را در بلندمدت تامین می‌کند. 
وی در تشریح مزایای افزایش سهام شناور آزاد برای سرمایه‌گذاران موارد زیر را برشمرد:
1- کاهش امکان دستکاری قیمت و دخالت در قیمت‌های بازار
2- کاهش ریسک نقدشوندگی
3- عادلانه‌تر شدن قیمت سهام شرکت و نزدیک شدن آن به ارزش ذاتی. این موضوع حتی در شرایط رکودی هم خواسته یک سرمایه‌گذار است، به همین دلیل با درک این موضوع در دهه اخیر، بسیاری از بورس‌ها برای اینکه شاخص آنها بیانگر وضعیت دقیق‌تری از بازار باشد، سهام شناور آزاد را در فرمول محاسبه شاخص هم دخالت داده‌اند.
به عقیده وی بر اساس تجربه‌ بورس‌های مختلف، در تمامی بورس‌ها استفاده از سهام شناور آزاد در محاسبه شاخص، در جهت منافع سهامداران ارزیابی شده است و آن را از عوامل مهم در شفاف‌سازی و واقعی‌تر کردن شاخص بازار دانسته‌اند. ذکر این نکته ضروری است که از ابتدای سال 1388 شاخص 30 شرکت بزرگ مبتنی بر سهام شناور آزاد در بورس تهران هم محاسبه می‌شود. به گزارش «دنیای اقتصاد»، بر اساس یک تحقیق علمی، بازاری که بتوان اوراق بهادار را در آن با کمترین هزینه معاملاتی به وجه نقد تبدیل کرد، باعث می‌شود ضمن تسهیل خرید و فروش سهام، ریسک نقدشوندگی کاهش یابد. به‌علاوه، گسترش مالکیت که یکی از دلایل تشکیل بورس است با افزایش درصد سهام شناور آزاد افزایش می‌یابد که خود این موضوع،  قابلیت نقدشوندگی را به همراه دارد که این امر بر ارزیابی و قیمت گذاری سهام اثر مثبتی می‌گذارد. به عبارتی با افزایش درصد سهام شناور آزاد و نقدشوندگی، از انحصار مالکیت کاسته شده و سهامداران عمده و استراتژیک کاهش می‌یابند، لذا سهولت در خرید و فروش افزایش و هزینه‌های معاملاتی کاهش می‌یابد. 
بررسی دیگر با تاکید بر اینکه یکی از انواع ریسک‌ها، ریسک نقدشوندگی است که عبارت است از، قابلیت تبدیل آنی دارایی یا سهام به وجه نقد، بدون کسر مبلغی با اهمیت از ارزش آن، نشان می‌دهد ریسک نقدشوندگی سهام، خود از عواملی چون، میزان شناور بودن سهام ، وجود هزینه‌های معامله، قوانین محدودکننده به وجود میآید. به بیان دیگر، چنانچه سهام شناور آزاد کافی نباشد، ریسک نقدشوندگی سهام متوجه سهامداران میشود که سرمایه‌گذاران با توجه به آن، بازده بالاتری را انتظار خواهند داشت. 
حسینی مقدم معتقد است در یک بازار نقدتر، شناسایی این سطوح قیمتی دقیق‌تر و صحیح‌تر انجام می‌شود. از طرفی سیاست و رویه بورس و سازمان هم این نیست که حتی برای شرکت‌های فاقد الزام سهام شناور آزاد، در شرایط نامساعد، فشار عرضه سهام را تحمیل کند، زیرا منطقا خریداری وجود نخواهد داشت. 
کارشناسان معتقدند قیمت سهام شرکت‌ها در بورس تابعی از میزان سهام غیرکنترلی یا همان سهام شناور است و نبود بخش قابل توجهی از سهام شرکت‌ها در بازار در شرایطی که تقاضا به میزان کافی در بازار وجود داشت باعث شد قیمت‌ها در سال 92 بدون پیروی از منطق بازار افزایش یابد و شاهد شکاف قیمت‌ها از قیمت‌های ذاتی باشیم، درحالی‌که بازار سهام بر خلاف بازارهای کالایی برای کاهش شکاف عرضه و تقاضا به افزایش میزان سهام در بازار نیاز دارد که پروسه‌ای کوتاه مدت محسوب می‌شود. با این حال نبود منطق انتشار سهام بیشتر و پرهیز از کاهش ضریب تصمیم‌گیری در بین مدیران ایرانی باعث شده است این چالش همچنان ادامه داشته باشد. 
بر این اساس باید گفت شرکت‌های بورسی حاضر در بورس کشور، اولا سهامی با قیمت بالاتر از ارزش ذاتی را معامله می‌کنند، در عین حال با ریسک بالاتری از نقدشوندگی مواجهند. این در حالی است که این شاخص با تاثیری که بر دامنه نوسان قیمت سهم بر جای می‌گذارد ریسک سرمایه‌گذاری در یک سهم خاص را تعیین می‌کند، به این ترتیب که با افزایش سهام شناور آزاد، دامنه نوسان محدودتر و این ریسک کاهش بیشتری می‌یابد و تقاضای سرمایه‌گذاری در سهم مورد نظر را بالا می‌برد. 
با این حال به عقیده تحلیلگران، نقش پررنگ دولت در شرکت‌های بزرگ که معمولا تمرکز مالکیت دولتی را به همراه دارد. در سال‌های اخیر مهم‌ترین دلیل کاهش سهام شناور آزاد در بورس محسوب می‌شود، درحالی‌که حتی با وجود برخی واگذاری‌ها در نتیجه اجرای اصل 44 قانون اساسی، باز هم تغییر چندان مطلوبی در این زمینه در بورس اتفاق نیفتاده و تنها در حدود 5 واحد درصد میزان سهام شناور آزاد در خلال 5سال گذشته بهبود یافته است.
در این میان مسوولان بورسی معتقدند حداقل‌های تعیین شده قانونی برای عرضه سهام در بورس تهران از بسیاری کشورها حتی کشورهای اروپایی هم بالاتر است. طبق قانون شرکت‌های ایرانی برای پذیرش در بورس باید لااقل 20 درصد برای تابلوی اصلی بازار اول و 15 درصد برای تابلوی فرعی بازار اول سهم آزاد داشته باشند. اما نکته قابل تامل آن است که اولا تعداد شرکت‌های بورسی در بازار تهران در مقایسه با بسیاری کشورها چندان وزن بالایی ندارد و در عین حال عمق بازار در بسیاری کشورها بالاتر از ایران است. در این بین به‌خصوص در سال‌های اخیر میزان حضور سرمایه‌گذاران در بازار افزایش یافته و حجم معاملات با رشد بالایی روبه‌رو شده تا جایی‌که سال قبل از مرز یک تریلیون تومان نیز گذشت. در این بازار که نشانه‌های رشد تقاضا به چشم می‌خورد، تنها شرایطی که بازار را از شکست نجات داده عرضه‌های اصل 44 بود که لازم است این مهم با افزایش سهام قابل معامله در بورس ادامه یابد. 
نکته دیگر آن که در کشورهای پیشرفته دنیا شرکت‌ها انگیزه‌های کافی برای حضور در بورس را دارند و شفافیت مشکل شرکت‌ها محسوب نمی‌شود در حالی‌که در کشور ما شرکت‌ها به‌رغم مشوق‌های مالیاتی که دارند اما در بسیاری اوقات از حضور در بازار خودداری می‌کنند و به همین دلیل در مقایسه با کشور ما شرکت‌های بیشتری قابلیت حضور و معامله دارند (در حال حاضر شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس با حداقل سهام شناور 20 درصدی از بخشودگی دوبرابری مالیاتی برخوردارند اما حتی با این سیاست، شرکت‌ها حضور چشمگیری ندارند.) 
از طرفی بورس‌های مختلف دنیا به‌خصوص در کشورهای توسعه یافته تر، سهام شرکت‌های بیشتری مورد معامله قرار می‌گیرد. به عنوان نمونه بورس توکیو سهام 2400 شرکت را در معرض معامله قرار داده و این رقم برای بورس هنگ‌کنک 4500 شرکت است. بورس بمبئی 5200 شرکت را در خود جای داده و بورس کره 850 شرکت را در معرض معامله خریداران قرار داده است. بر این اساس به سادگی قابل بررسی است که عمق بازار در این کشورها بیش از کشور ما است و این موضوع خود نقدشوندگی بازار و کارایی آن را به همراه خواهد داشت و حتی با فرض یکسان بودن درصد سهام شناور این کشورها با ایران، نتایج متفاوتی را شاهد خواهیم بود. 
مدیر نظارت بر امور ناشران و اعضای بورس معتقد است در بسیاری دیگر از کشورها، بیشتر سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس همچنان در اختیار سهامداران کنترل‌کننده یا موسسان شرکت قرار دارد. با وجود الزامات برای عرضه عمومی سهام، بسیاری از سهامداران کنترل‌کننده تمایل ندارند سهام شرکتشان در بازار عرضه شده تا معامله شود. 
به عقیده حسینی مقدم بر اساس بررسی‌های ما در مدیریت امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران، دلایل وجود تمرکز مالکیت سهام که ارتباط زیادی با سهام شناور آزاد دارد، در بسیاری از بازارهای در حال توسعه عبارت است از:
 1- عدم عرضه سهام توسط سهامداران استراتژیک به‌دلیل نگرانی از آسیب‌پذیری شرکت‌ها در تصاحب و اینکه در صورت تصاحب بخشی از سهام توسط دیگر سهامداران در بسیاری از موارد ترکیب مناسبی جهت راهبری شرکت به وجود نمی‌آید.
 2- حضور دولت‌ها در توسعه اقتصادی به‌‌ویژه در بخش‌های استراتژیک کشورهای در حال توسعه که ایران هم از این قاعده مستثنی نیست.
 3- فقدان تنوع در بین سرمایه‌گذاران. هنوز بازارهای مالی به‌ویژه در کشورهای توسعه یافته به بلوغ کافی نرسیده و فاصله زیادی بین نگاه سرمایه‌گذاران و صنعتگران وجود دارد. طبیعتا این عامل موجب می‌شود ترکیب مناسبی بین راهبران یک شرکت شکل نگیرد.
4- به ‌کارگیری استراتژی‌های بلندمدت توسط سهامداران استراتژیک یا موسسان شرکت. 
به گفته وی، بیش از 40 درصد از ارزش فعلی کل بازار و معاملات، مربوط به عرضه‌های شرکت‌های اصل 44 در چند سال اخیر است نه 40 سال گذشته. بنابراین، بالا بردن درصد سهام شناور آزاد شرکت‌های عرضه شده با توجه به اندازه آنها نیازمند زمان است. در این میان، باید یادآور شد که برنامه‌های تصمیم‌سازان بازار سرمایه هم در جهت افزایش سهام شناور است. نگاهی به دستورالعمل پذیرش اوراق بهادار در بورس تهران و قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی موید این مطلب است، چراکه مشوق‌های مالیاتی خاصی برای بالابردن سطح سهام شناور آزاد طراحی شده است. حسینی‌مقدم گفت: کاهش تدریجی مقررات کنترلی بورس، کاهش درصد مالکیت دولت به‌منظور افزایش سهام شناور آزاد و حذف سیاست محدودیت مالکیت سهام توسط اشخاص خارجی، نمونه‌هایی از اقدامات صورت گرفته در برخی کشورها به‌منظور کاهش تمرکز مالکیت یا افزایش سطح سهام شناور آزاد است که می‌توان از این تجارب در ایران هم بهره گرفت.
با استناد به گفته‌های حسینی‌مقدم بایدگفت در کشور ما به نظر می‌رسد در بلندمدت افزایش میزان سهام شناور آزاد الزامی است و این مهم ابزارهای خاص خود را می‌طلبد. بر این اساس الزام قانونی برای افزایش سهام شناور آزاد، انتشار اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام برای شرکت‌های دولتی، افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران خرد در بازار سهام، تلاش برای کاهش مالکیت شرکت‌های سرمایه‌گذاری دولتی و ... راهکارهایی هستند که برای افزایش معاملات شرکت‌ها در بازار مورد تاکید قرار می‌گیرد.  مدیر امور ناشران و اعضای بورس در پایان افزود: وقتی به مزایای بالا بودن سهام شناور آزاد دقت می‌کنیم مشاهده می‌کنیم مهم‌ترین مزیت این اقدام رسیدن قیمت به قیمت ذاتی است. این اتفاق که حکایت از کارآیی یک بازار دارد باید به عنوان یک منفعت در ذهن هم سهامداران عمده و هم در ذهن سرمایه‌گذاران نهادینه شود؛ به عبارت دیگر باید بتوان در این حوزه کار علمی و فرهنگی کرد. باید جلسات متعددی با سهامداران عمده و به‌ویژه هلدینگ‌ها برگزار کرد و منافع اصلی سهام شناور آزاد را یادآوری کرد. حسینی‌مقدم افزود: یک مدیر هلدینگ که دید سرمایه‌گذاری بلندمدت دارد، حتما ترجیح می‌دهد که دارایی‌اش در بازار قیمت واقعی داشته باشد. این یک علامت بسیار خوب برای سهامدار عمده است. پس از بحث کار فرهنگی، شاید بهترین نوع مشوق به شرکت‌ها در جهت افزایش سهام شناور آزاد با تصویب قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید داده شده است. با توجه به تصویب قانون «توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید» (مصوب 25 آذر 1388 مجلس شورای اسلامی)، شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس که سهام شناور آزاد آنها به تایید سازمان حداقل 20 درصد باشد، از بخشودگی مالیاتی دو برابری برخوردار خواهند بود. وی با اشاره به اینکه در مورد برخی شرکت‌ها این صرفه‌جویی در هزینه مالیات، بسیار با اهمیت خواهد بود، گفت: کاهش کارمزد پذیرش شرکت‌هایی که دارای سهام شناور آزاد بالاتری هستند نیز از جمله اقداماتی است که برخی از بورس‌های نوظهور انجام می‌دهند. علاوه‌بر این، طراحی شاخص‌های مبتنی بر سهام شناور که با هدف تشویق شرکت‌ها به رعایت حداقل میزان سهام شناور آزاد صورت می‌گیرد که البته کارمزد پذیرش و درج در حال حاضر در بورس تهران ناچیز است.  به گفته مدیر امور ناشران و اعضای بورس، از طرفی با توجه به اینکه برخی سهامداران عمده نگرانی خاص خود را دارند می‌توانند با توافق بین خودشان، درصدی از سهام را در بازار عرضه کنند. توافق ذکر شده از این منظر ضروری است که نگرانی هر یک از آنان از تصاحب سهم توسط سایر سهامداران عمده رقیب از بین برود. حسینی مقدم تعامل سازمان بورس و مدیران شرکت‌ها را در این راستا مهم ارزیابی کرده و گفت: سازمان بورس می‌تواند روند شناورسازی سهام را به‌عنوان یکی از جنبه‌های ارزیابی عملکرد مدیران در فرآیند تایید صلاحیت آنان در نظر بگیرد.
یکی دیگر از روش‌های افزایش سهام شناور آزاد برای شرکت‌هایی که هنوز دولت یا شرکت‌های دولتی در آنها به عنوان سهامدار عمده هستند، انتشار اوراق مشارکت قابل تبدیل است. به‌عنوان مثال، بورس مالزی به‌منظور تشویق شرکت‌های وابسته به دولت برای افزایش میزان سهام شناور آزاد، انتشار اوراق قرضه را پیشنهاد کرده است. در این راستا، خزانه ملی مالزی اوراق قرضه‌ای منتشر کرده است که با سهام شرکت‌های بورسی تحت مالکیت دولت قابل مبادله است و این اقدام به‌عنوان بخشی از تعهد دولت مبنی بر کاهش تدریجی مالکیت خود در سهام شرکت‌ها انجام شده است.شرکت‌ها در بورس مالزی به اجرای نوآوری‌هایی ترغیب شده‌اند که می‌تواند از طریق به ‌کارگیری اوراق بهادار مرتبط با سهام مانند حق خرید سهام و صندوق‌‌های قابل معامله موجب افزایش سطح سهام شناور آزاد شود.
 هدف از این تدابیر، افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران خرد در بازار سهام و در عین حال کاهش مالکیت شرکت‌های سرمایه‌گذاری وابسته به دولت در شرکت‌های دولتی، در قبال دریافت واحدهای صندوق‌های قابل معامله در بورس است. همه این تجارب در جهت افزایش سهام شناور آزاد در کشور ما نیز قابل استفاده است و معتقد هستم در میان‌مدت، بازار در حال توسعه سرمایه ایران گام به گام در مسیر تحقق این هدف و عمق بخشی به بازار سهام حرکت خواهد کرد.البته روشی را هم بورس تهران در حال بررسی است که منجر می‌شود تا میزان سهام شناور آزاد افزایش یابد. این پیشنهاد برای شرکت‌هایی که نگران از دست دادن کنترل در شرکت‌های فاقد سهام شناور آزاد هستند، کاربرد دارد. به نظر پیشنهاد خیلی خوبی بوده که در حال تدوین مقررات مربوطه هستیم و جلسات خوبی هم با یکی دو شرکت هلدینگ برگزار کردیم که با استقبال مواجه شد. این موضوع به‌زودی اطلاع‌رسانی خواهد شد. 

 

دنیای اقتصاد 20 خرداد 




نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۳/۳/۱٧

برای اولین بار در ایران، توسط بورس تهران انجام شد؛ رتبه بندی شرکت ها از منظر حاک

 

به گزارش روابط عمومی بورس ،  سید روح الله حسینی مقدم مدیر نظارت بر شرکتهای بورس اوراق بهادار تهران با تاکید بر محاسبه شاخص حاکمیتی شرکت ها ادامه داد: یکی از برنامه های توسعه ای مدیریت امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران در سال 1392 محاسبه شاخص حاکمیت شرکتی بود. بر این اساس، در گام نخست مطالعه تطبیقی از روش های رتبه بندی شرکت از این منظر در بورس های جهان در سطوح مختلف از جمله بورس لندن، نیویورک، فیلیپین، مالزی، هند، برزیل، پاکستان و ترکیه پرداخته شد. همچنین با نهادهای جهانی در خصوص حاکمیت شرکتی تعاملات زیادی صورت پذیرفت. کشورهای زیادی مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت گزارش جامعی از روش های محاسبه شاخص بدست آمد. بر اساس مطالعات صورت گرفته متغیرهای مهم و مشترک بین کشورهای مختلف، به عنوان متغیرهای اصلی سیستم‌های ارزشیابی راهبری شرکتی در نظر گرفته شد.

 

وی تاکید کرد: پس از این مطالعه لازم بود چک لیست امتیاز دهی به ناشران تهیه شود. ضرورت داشت که چک لیست با توجه به مقررات و قوانین نافذ بر فعالیت شرکت ها در ایران تهیه شود. به همین دلیل چک لیست امتیاز دهی را هم در کشورهای مختلف مورد بررسی قرار دادیم. پس از این اقدام، چک لیست نهایی شده به شور گذاشته شد. در این مرحله نظرات نزدیک به 25 صاحبنظر داخلی که با موضوع حاکمیت شرکتی آشنایی داشته و ساختار شرکت ها را نیز می شناختند، اخذ شد و سپس درخواست کردیم به هر بخش وزن مورد نظر خود را با توجه به اهمیت هر متغیر اختصاص دهند. سپس میانگین اوزان پیشنهادی برای هر متغیر تخصیص داده شد.

مدیر نظارت بر شرکتهای بورس اوراق بهادار تهران با مد نظر قرار دادن دیدگاه صاحبنظران یادآور شد:  از طرفی پرسش هایی که در چک لیست از دید صاحبنظران کم اهمیت بود، حذف شد و میانگین درصدهای اختصاص داده شده به چک لیست مورد نظر به عنوان معیار نهایی انتخاب شد.

وی با اشاره به محتوی چک لیست گفت: چک لیست نهایی مشتمل بر 5 قسمت اصلی است. بررسی اولیه چک لیست مورد نظر نشان می دهد که بر اساس اصول کلی حاکمیت شرکتی که در همه کشورهای دنیا طراحی شده است، تهیه گردید. این پنج قسمت عبارتند از:

الف - حقوق سهامداران و ذینفعان با وزن 25% و 11 متغیر 

ب‌-           هیات مدیره، کمیته های آن و تعهد به حاکمیت شرکتی با وزن 25% و 10 متغیر

ج‌-            حسابرسی با 15% وزن و 6 متغیر

د‌-            افشا عمومی و شفاف سازی با 15% وزن و 7 متغیر

ذ‌-            امتیاز اطلاع رسانی با 20% وزن و یک متغیر

پس از اختصاص وزن به هر متغیر، برای محاسبه امتیاز هر متغیر منشوری تهیه شد تا رویه ها برای سنجش سطح رعایت و امتیازدهی هر متغیر یکسان گردد.

حسینی مقدم امتیازبندی شرکت ها از نظر راهبری شرکتی را در اولویت دانست و اعلام کرد: پرسشنامه رتبه بندی با توجه به دستورالعمل راهبری شرکتی دارای پنج بخش اصلی است و هر بخش مشتمل بر چندین پرسش بوده که رتبه نهایی راهبری شرکتی هر شرکت با توجه به آن تعیین می شود. برای تکمیل این پرسش نامه سه روش مد نظر قرار گرفت و مزایا و معایب هر روش بررسی شد.

وی افزود: روش اول تکمیل این چک لیست توسط مدیریت امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران بوده است. در این روش با استفاده از منابع در دسترس نظیر سایت شرکت، گزارش فعالیت هیات مدیره به مجمع، امتیاز اطلاع رسانی منتشر شده توسط سازمان بورس، گزارش کنترل داخلی شرکت و اظهار نظر حسابرس شرکت نسبت به صورتهای مالی به ویژه بحث معاملات و رعایت مقررات نسبت به تکمیل چک لیست اقدام می شد.

مدیر نظارت بر شرکتهای بورس اوراق بهادار تهران  با مد نظر قرار دادن روند رتبه بندی شرکت ها اظهار داشت: فرایند کار برای بیش از 300 شرکت پذیرفته شده در بورس تهران سالی یکبار انجام می شود  و با توجه به آنکه سال مالی بیش از 85 درصد شرکت های بورس تهران پایان اسفندماه است، این رتبه بندی در تیرماه هر سال انجام و نتایج آن قابل انتشار است. چنانچه بنا باشد در شاخص خاصی نیز از این رتبه بندی استفاده شود، در تیرماه هر سال این شرکت ها به روز خواهد شد.

وی یادآور شد: در روش دوم چک لیست مذکور برای ناشران پذیرفته شده ارسال می شود تا دبیر هیات مدیره هر شرکت یا بخش مالی، آن را تکمیل کرده  و برای بورس اوراق بهادار تهران ارسال کند. البته برای بالابردن قابلیت اتکا می توان از حسابرسان خواست تا پرسش نامه مذکور را تایید و سپس برای مدیریت ناشران ارسال شود. پس از دریافت چک لیستها، امتیازدهی و سپس رتبه بندی  انجام می گیرد. چنانچه حسابرسی شدن این چک لیست ها ضروری نباشد می توان به طور تصادفی 10 درصد از چک لیست های اخذ شده را توسط کارشناسان بورس، بررسی و سپس بر اساس وزن هر بخش، امتیازدهی لازم انجام می شود که در پایان رتبه بندی شرکت ها بر اساس امتیازی که کسب کرده اند انجام می شود.

مدیر نظارت بر شرکتهای بورس تهران گفت: روش سوم نیز سپردن موضوع رتبه بندی و امتیاز دهی به نهاد بیرونی و مستقل نظیر موسسات رتبه بند است. به عنوان مثال کشور ترکیه این امتیاز دهی توسط یک نهاد مستقل انجام می شود. قابل ذکر است نتیجه کار در سه روش همسان است. در نهایت چک لیست پذیرفته شده تکمیل و پس از امتیازدهی، رتبه بندی آنها صورت خواهد گرفت.

حسینی مقدم با اشاره به سیستم رتبه بندی شرکت بورس اوراق بهادار تهران  اعلام کرد: شرکت بر اساس دو روش اول اقدام به رتبه بندی کرد. همانگونه که اشاره شد براساس آخرین منابع در دسترس از قبیل سایت شرکت، امتیاز اطلاع رسانی، نتایج طبقه بندی بورس، گزارش کنترل داخلی هر شرکت، گزارش فعالیت هیات مدیره به مجمع و اظهار نظر حسابرس نسبت به صورت های مالی امتیاز هر شرکت تعیین شد. به منظور کاهش انحراف از واقعیت، امتیازات بدست آمده به مضرب پنج گرد شد. البته آنچه در حال حاضر به عنوان رتبه بندی شرکت ها از منظر حاکمیت شرکتی محاسبه و منتشر می شود با استفاده از روش اول است.

وی اظهار داشت: رتبه راهبری شرکتی، سیاستها و رویه های راهبری شرکتی شرکت های بورسی و میزان رعایت منافع ذی نفعان شرکت با تاکید بر منافع سهامداران را ارزیابی می کند. رتبه بندی های راهبری شرکتی نسبی است و بر مبنای درصد از صفر تا 100 گزارش می شود.

مدیر نظارت بر شرکتهای بورس تهران با تاکید بر متوسط امتیازی حاکمیت شرکتی ادامه داد: از آنجاکه تاکنون در خصوص انتشار جزییات امتیاز شرکت ها تصمیم گیری نشد، صرفا می توان بیان داشت که متوسط امتیاز راهبری شرکتی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران حدود 57 از 100 است. متوسط امتیاز حاکمیت شرکتی در تابلوی اصلی بازار اول 62، در تابلوی فرعی بازار اول، 59 و در بازار دوم 57 است. همچنین صنعت داروسازی و لوازم خانگی و برقی به ترتیب با کسب 71 و 47 امتیاز، بیشترین و کمترین امتیاز راهبری را به خود اختصاص دادند. صنایعی مانند بانک و لیزینگ، بیمه، سیمان و ساختمان به ترتیب با امتیازهای 70، 65، 62 و 61 در رتبه های بعدی قراردارند.

حسینی مقدم افزود: لازمه توسعه بازار سرمایه، توجه بیشتر به حقوق ذینفعان و بویژه سهامداران اقلیت شرکت های پذیرفته شده در بورس است. نگاه منصفانه به حقوق سهامدارانی که بسیاری از آنها صرفا از طریق مجازی منتظر دریافت اخبار و گزارش های شرکت هستند، ضرورت تحقق یک نظام حاکمیت شرکتی بایسته است. بدون شک توسعه بازار سرمایه ایران بدون توجه به سرمایه ها و پس اندازهای خرد ممکن و در عین حال خوشایند نیست. تجربه بین المللی  نیز حکایت از آن دارد که برای توسعه بازار اوراق بهادار، توجه به حقوق تمامی ذینفعان به ویژه سهامداران جزء ضروری است.

وی با مد نظر قراردادن رعایت استاندارهای بین المللی در بازار سرمایه ایران یادآور شد: از طرفی با تجهیز بازار سرمایه ایران به استانداردهای بین المللی بویژه داشتن یک نظام حاکمیت شرکتی می توان در جذب موثرتر سرمایه گذاران خارجی نیز گام برداشت. در حال حاضر متوسط امتیاز حاکمیت شرکتی 57 است که با توجه به اقدامات خوب صورت گرفته در بحث کنترل داخلی، افزایش کیفیت افشا، مناسب تر شدن کیفیت برگزاری مجامع و همچنین تصویب نهایی دستورالعمل حاکمیت شرکتی می توان به بهتر شدن این امور امیدوار بود. از طرفی با این رتبه بندی زمینه محاسبه شاخص حاکمیت شرکتی نیز در بورس تهران فراهم خواهد شد.




نویسنده: سید روح الله حسینی مقدم - ۱۳٩۳/۳/٥

 

درصد سهام شناور آزاد بورس به 22 درصد رسید

مدیر نظارت بر شرکت های بورسی گفت : در مجموع تعداد 141 میلیارد سهم شناور آزاد در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد که بر اساس آخرین محاسبات ، سهام شناور آزاد شرکت های بورسی به رقم 21.96 درصد رسیده است.

درصد سهام شناور آزاد بورس به 22 درصد رسید

مدیر نظارت بر شرکت های بورسی تهران گفت : بر اساس آخرین محاسبات، درصد سهام شناور آزاد بورس اوراق بهادار تهران به 21.96 درصد رسید.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بازار سرمایه (سنا)، سید روح الله حسینی مقدم ادامه داد: این درحالی است که میانگین درصد سهام شناور آزاد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران حدود 21 درصد در ابتدای سال 1392 بوده است.

وی با اشاره به تقسیم بندی شرکت ها در تابلوی اصلی، تابلوی فرعی و بازار دوم، ابراز داشت: درصد سهام شناور آزاد شرکت های پذیرفته شده در تابلوی بازار اول از بقیه بازارها بیشتر است.

مدیر نظارت بر شرکت های بورسی تهران خاطر نشان کرد: بر اساس میانگین حسابی، در حال حاضر سهام شناور آزاد تابلوی اصلی بازار اول 23.48 درصد است. این نسبت در تابلوی فرعی بازار اول و بازار دوم به ترتیب 21.6 و 21.61 درصد است.

حسینی مقدم با بیان اینکه بر اساس میانگین وزنی در حال حاضر سهام شناور آزاد شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران 19.43 درصد است، تصریح کرد: این رقم در ابتدای سال 92 حدود 18 درصد بوده است. این رقم حاکی از آن است که شرکت های بزرگ بورس (با سرمایه بالا)، سهام بیشتری در بازار عرضه کردند.

وی افزود: میانگین وزنی درصد سهام شناور آزاد در تابلوی اصلی بازار اول 20.42 درصد، در تابلوی فرعی بازار اول 21.28 درصد و بازار دوم 15.17 درصد است.

مدیر نظارت بر شرکت های بورسی تهران گفت: در مجموع تعداد 141 میلیارد سهم شناور آزاد در بورس اوراق بهادار تهران وجود دارد. این در حالی است که تلاش برای افزایش سهام شناور آزاد شرکت ها تا حداقل های تعیین شده با توجه به شرایط بازار و کشش هر سهم ادامه خواهد داشت.

وی تاکید کرد: از مزایای افزایش سهام شناور آزاد شرکت ها، نقدشوندگی بالاتر، دستیابی به قیمت واقعی و کاهش دستکاری قیمت ها است و انتظار می رود سهام داران عمده شرکت ها با درنظر گرفتن این موارد، بورس اوراق بهادار تهران را همراهی کنند.

حسینی مقدم گفت: در حال حاضر همچنان 97 شرکت الزامات تعیین شده در دستورالعمل پذیرش را ندارند. از این میزان، 23 شرکت در تابلوی اصلی بازار اول، 20 شرکت در تابلوی فرعی بازار اول و 54 شرکت در بازار دوم هستند.

 این در حالی است که چنانچه محاسبه سهام شناور آزاد به روش مرسوم بین المللی صورت گیرد، میانگین درصد سهام شناور آزاد بورسی تهران بیشتر خواهد بود.

وی تاکید کرد: بر اساس رویه پذیرفته شده در دنیا، سهام شناور آزاد شرکت ها به مضارب پنج و رو به بالا رند می شود. برای مثال، چنانچه درصد سهام شناور آزاد شرکتی 22 درصد باشد، عدد 25 گزارش می شود. بر این اساس، چنانچه بخواهیم سهام شناور شرکت ها را با رویه های بین المللی محاسبه کنیم، درصد سهام شناور آزاد بورس تهران از 25 درصد نیز فراتر خواهد بود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: به طور حتم، بورس اوراق بهادار تهران، افزایش سهام شناور آزاد را با هدف بالا بردن نقدشوندگی سهام، کاهش دستکاری قیمت و دستیابی به قیمت های واقعی پیگیری می کند.

 

http://www.sarinews.ir/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1/4040-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B3%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-%D8%A8%D9%87-22-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF




سید روح الله حسینی مقدم
کارشناسی ارشد اقتصاد کارشناس بازار سرمایه از سال 1383 مدرس دانشگاه
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
Monex Live Gold Price
web polls
کدهای اضافی کاربر :


unction keep_alive() { xmlhttp = new XMLHttpRequest(); xmlhttp.open('GET', "path_to_your_server_stock_data_code"); xmlhttp.send(null); xmlhttp.onreadystatechange = function(){ if (xmlhttp.readyState == 4) { if(xmlhttp.status == 200 ){ var receivedText = xmlhttp.responseText; if(document.getElementById){ document.getElementById('updatesuff').innerHTML = receivedText; } }else{ alert("Unable to transmit your changes to the server."); return false;}}}}; setInterval(keep_alive,840000); //My session expires at 15 minutes