1-              درباره اهمیت عرضه های اولیه در بازار سرمایه کشور توضیح دهید؟

عرضه اولیه یک مرحله مهم در رشد تجاری و اقتصادی یک شرکت است و شرکتها را برای دسترسی به منابع مختلف سرمایه آماده می سازد و در عین حال اعتبار شرکت را افزایش می دهد. عرضه اولیه دارای منافع مادی و غیرمادی بی شماری برای شرکتها است که بسته به نوع دیدگاه مدیران شرکتها در بلندمدت یا کوتاه مدت در دسترس آنها قرار می گیرد. بازار سرمایه در کشور ما با معرفی عرضه های اولیه سالهای 83 و مهمتر از آن  عرضه های اولیه اصل 44 خود را به اقتصاد ملی کشور تحمیل کرد و توانست جایگاه مناسبی بدست آورد. مدیران شرکتها نگاههای متفاوتی به مقوله عرضه سهام در بورس دارند. البته نیاز است تا این موضوع فرهنگسازی شود. یعنی همانطور که برای جذب سرمایه گذاران در بورس کار آموزشی و فرهنگساری انجام میدهیم باید برای مدیران شرکتها هم فرهنگسازی  صورت گیرد. در حال حاضر اکثر مدیران حضور در بورس را نوعی دردسر و مشکل می بینند در حالیکه به منافع غیرمادی بی شمار بورسی شدن واقف نیستند.

بورسی شدن به شرکت ها جاودانگی و حیات دراز مدت می دهد و در عین حال به مدیران شرکتها امکان می دهد تا رویاهای بزرگ برای کسب سهم بازار جهانی در سر بپرورانند.

ورود و خروج شرکتها به بورس موجب پویایی و نشاط بازار در حوزه ناشران می شود. از اینرو بورس ها همواره باید برنامه های منسجمی برای جذب شرکتهای جدید و عرضه آنها در بازار داشته باشند و شرکتهایی را از صنایع روزآمد و حدید شناسایی کرده و آنها را به بازار و سرمایه گذاران معرفی نمایند. زیرا همواره صنایع  جدیدی ظهور می کنند که نمونه آنها در مجموعه شرکتهای بورس وجود نداشت.

همچنین یکی از مزایای بورس ها کشف بهینه قیمت دارایی مالی و سرمایه است. پس همواره باید مطالعات و بررسی هایی در خصوص روش مناسب عرضه اولیه سهام نیز انجام دهد.

2-              با وجودی که عرضه های اولیه شرکت های جدید باعث بزرگ شدن بازار و بهبود فرآیند تشکیل سرمایه می شود، ریسک هایی که می تواند در این میان مطرح باشد، چیست؟

ریسک قیمت گذاری نامناسب که موجب از دست رفتن سرمایه و اعتماد از بازار می شود. همچنانکه اشاره شد بورس ها همواره مطالعات فراوانی را برای انجام بهترین روش برای عرضه اولیه انجام میدهند تا سازوکار عرضه اولیه موجب جذب سرمایه های اندک شده و در عین حال عرضه اولیه ناموفق تلقی نگردد. بویژه زمانی که اندازه بازار نسبت به اندازه شرکتها و اقتصاد خیلی کوچک است اهمیت این روش بیش از پبش نمایان می شود. در این شرایط باید با مطالعه بهترین روش را برای عرضه اولیه سهام انتخاب کنیم.

3-              سازوکار و روش انجام IPO از کشف قیمت گرفته تا جزییات دیگر را چطور ارزیابی می کنید و راهکارهای شما برای بهبود آن چیست؟

برای پاسخ به این سوال باید به تعداد عرضه های اولیه موفق و ناموفق اشاره کنم. عرضه اولیه ناموفق عرضه ای که شرکت نتواند تعداد تعهد شده برای فروش را در روز اول با قیمت تعیین شده بفروش برساند و همچنین مقررات و الزامات حداقلی تعیین شده توسط بورس ها رعایت شود. علاوه بر این از انجاکه قیمتگذاری هم مهم است نوسان منفی بعد از عرضه اولیه هم نوعی عدم موفقیت برای شرکت است و به نظر میرسد قیمتگذاری درست و منصفانه ای صورت نگرفته است. بدون شک با شرح فوق عرضه های اولیه ناموفق هم در بازار داشتیم. برای بهبود روش عرضه اولیه از سال 86 مطالعات خوبی در بورس اوراق بهادار تهران انجام شد و نتایج آن در قالب مقررات پیشنهادی به سازمان بورس و اوراق بهادار ارسال شد. برای بورس ها مهم است که بتوانند زمینه ای فراهم کنند تا هر شرکتی و  با هر اندازه ای بتواند در بازار با قیمت منصفانه وارد شود اما به نظر می رسد بازار ما هنوز این امادگی را ندارد. البته جذب شرکتهای بزرگ هم نیازمند بهبود روش های عرضه اولیه است و هم فراهم کردن زمینه حضور سرمایه گذاران جدید. بهترین راه حل هم استفاده از تجربه بین المللی در حوزه روش های عرضه اولیه است.


4-              مطالعات درباره اصلاح مقررات مربوط به عرضه های اولیه در شرکت بورس و سازمان بورس در چه دوره زمانی صورت می گیرد؟

همچنانکه اشاره شد مطالعه اولیه در سال 86 در بورس تهران انجام شد و پس از بررسی های مختلف در سازمان بورس این مقررات نهایی شد. روش ثبت دفتری که یک روش رایج در بورس های دیگر برای عرضه اولیه عمومی است نتیجه آن بررسی ها است.

5-              لطفا اشاره ای به عرضه های اولیه در بورس های بین المللی داشته باشید.

من یک بررسی در سال 2012 انجام دادم که نتایج آن در همین ماهنامه منتشر شد. بورس های دنیا امروز میزبان طیف جدیدی از شرکتها هستند و سهام آنها را در بورس عرضه اولیه می کنند. امروزه بورس ها سراغ عرضه سهام بیمارستان ها رفتنذ و سهام آن ها را در بورس پذیرش می کنند. موسسات آموزشی و تحقیقاتی نمونه دیگری از این شرکتها هستند که برای حضور در بورس علاقه نشان می دهند. هر چند ما هنوز شرکتهایی زیادی در حوزه های صنعت و تجارت داریم که باید جذب نماییم اما می توانیم برای پذیرش بیمارستان ها، هتل ها و موسسات آموزشی بزرگ اقدام کنیم که یا در بورس اوراق بهادار تهران یا فرابورس ایران عرضه شوند.

6-              وجه تمایزها در سازوکار و روش انجام IPO در ایران و کشورهای دنیا چیست؟

هر چند بورس ها در قواعد معاملاتی خیلی با هم متفاوت هستند ولی در حوزه روش های عرضه های اولیه به سمت نزدیک کردن مقررات پیش می روند بطوریکه مقررات عرضه اولیه سهام در بسیاری از بورس تقریبا مشابه است. متداول ترین روش عرضه اولیه در بورس های دنیا روش ثبت دفتری است و عمده وظایف و پیگیری های عرضه هم توسط نهادهای حرفه ای مانند شرکتهای تامین سرمایه انجام می شود. اما امروزه کمتر از خدمات این نهادهای حرفه ای استفاده می کنیم. هر چند قیمتگذاری این نهادها را قبل از عرضه سهام در بازار مشاهده میکنیم اما این نهادها در حوزه عرضه اولیه سهام در بورس می توانند خدمات حرفه ای بی شماری ارایه نمایند.

7-              مشکلات پیش آمده در عرضه های اولیه صورت گرفته در سال جاری و توقف این عرضه ها تا پایان خردادماه را چطور ارزیابی می کنید؟ و راهکارهای شما برای به وجود نیامدن مشکلات اینچنینی چیست؟

نگرانی بازار از عرضه های اولیه در اواخر سال 93 و اوایل 94 بی مورد بود. باید بپذیریم که عرضه اولیه دو بخش دارد. بخشی از آن سهامدار عمده شرکت است که با توجه به شرایط بازار و همچنین طرح هایی توسعه ای که دارد اقدام به عرضه سهام می کند. بورس نمی تواند برای این سهامدار مانعی ایجاد کند. این سهامدار هم می داند که با شرایط بازار می تواند سهم بفروشد. چنانچه بازار شرایط مساعدی ندارد باید با قیمت پایین بفروشد و اگر بازار روند روبه رشدی داشته باشد می تواند با قیمت مناسب تری عرضه اولیه نماید. به نظرم پویایی و نشاط را نباید از بازار گرفت و باید اجازه داد تا سازوکار قیمت در بازار حاکم باشد و همه گروهها از بازار منتفع شوند. همچنین اعتقاد دارم که روش ثبت دفتری در عرضه های اولیه این نگرانی را کاهش میداد.