در این بخش به پرسش هایی می پردازم که در هفته های گذشته از سوی بعضی از خبرنگاران طرح شد. وضعیت بورس اوراق بهادار تهران شرایطی را به وجود آورد کع مسولان بازار سرمایه به فکر چاره و تمهید بیفتند تا از بروز شرایط حباب گونه جلوگیری شود. پاسخ های زیر دیدگاه سازمانی اینجانب است.

 

1.        چرا با وجود وضعیت بسیار مساعد بازار سرمایه، همچنان روند کند عرضه‌های اولیه سهام شرکت‌های جدید ادامه دارد؟ چرا دست کم این روند در بازار فرابورس شتاب بهتری پیدا نمی‌کند؟

عرضه‌های اولیه شرکت‌ها فعالیت بسیار کارشناسی در عین حال زمان‌بر است. آماده‌سازی شرکت‌ها برای عرضه در بورس نیازمند بررسی همه جانبه شرایط یک شرکت متقاضی است و بورس به‌منظور حصول اطمینان از اطلاعات ارایه شده توسط شرکت‌ها همواره حساسیت و پیگیری زیادی انجام می‌‌دهد اما در کنار تشریفات ضروری، بورس تهران با درک این موضوع تلاش‌های زیادی صورت داد و فرآیند پذیرش شرکت‌ها را بسیار تسریع کرد تا بتواند شرایط فعلی و وجود نقدینگی از آن بهره گیرد.

همچنین برای پذیرش شرکت‌های جدید برنامه‌ها مدونی تهیه شده است که از آن جمله می‌توان به برگزاری همایش ملی بنگاه‌ها اشاره کرد که طی آن بنگاه‌های با پتانسیل مکاتباتی صورت گرفت تا در یک جلسه هم‌اندیشی با حضور مسؤولان اقتصادی و مسؤولتن بخش خصوصی ضمن تبین جایگاه و نقش بازار اوراق بهادار زمینه حضور شرکت‌های بیش‌تری را فراهم آوریم.

در آینده نزدیک شاهد به ثمر رسیدن بخشی از تلاش‌های صورت گرفته در این راستا خواهیم بود و عرضه شرکت‌های مختلف را در بورس اوراق بهادار تهران به اطلاعات سرمایه‌گذاران خواهیم رساند. 

 

 

 2.       تعریف شما از واژه "حباب" چیست؟ آیا وضعیت فعلی بازار سرمایه را همراه با این پدیده در می‌یابید؟

حباب تعریف پیچیده‌ای دارد و آزمون وجود حباب هم در ادبیات اقصاد و مدیریت مالی کار ساده‌ای نیست علاوه بر این همواره حباب دو جنبه عقلایی و غیرعقلایی دارد و با توجه به مطالعات صورت گرفته در سطح دنیا نه تنها حباب عقلایی بازارهای مالی قابل سنجش و آزمون است. طی سال گذشته و ماه‌های اخیر ما شاهد رشد قیمت‌های سهام مختلف بودیم که دلایل آن را نیز می‌توان به رکود بازارهای جایگزین، شرایط بازارهای جهانی و به‌ویژه بازار فلزات و نفت، بسته سیاستی - نظارتی بانک مرکزی و به‌ویژه عزم جدی دولت به‌منظور دستیابی بازار سرمایه به جایگاه واقعی خود نسبت داد و این موارد در کنار آگاهی بیش‌تر دارندگان پس‌انداز به مقوله سرمایه‌گذاری در بورس موجب شد تا استقبال نسبت به بازار افزایش یابد و رشد قیمت‌ها را به‌دنبال داشته باشد. ولی با تمام این اوصاف استفاده از لفظ حباب در چنین شرایطی غیرکارشناسی می‌باشد.

با توجه به همه شرایط اشاره شده و دیدگاه بورس نسبت به رشد قیمت‌ها، تمهیداتی با همکاری سازمان خصوصی‌سازی، سازمان بورس و اوراق بهادار و ناشران محترم بورس صورت گرفت تا با اطلاع‌رسانی و همچنین عرضه سهام هیجانات کاذب را از فضای سرمایه‌گذاری در بورس اوراق بهادار کاهش داده و زمینه جذب منابع پس‌اندزای بیش‌تر را فراهم کنیم.  

 

 

 

3.      با توجه به وضعیت بازار پول پس از ارایه بسته سیاستی - نظارتی بانک مرکزی و افت جذابیت سرمایه‌گذاری در بانک‌ها آیا بورس می‌تواند به محل جذب با دوام نقدینگی‌ها تبدیل شود؟ چرا بازار طلا موقعیت بهتری نسبت به بورس دارد؟ 

بازار پول با توجه به گستردگی خدمت آن و همچنین سادگی سرمایه‌گذاری  و پس‌انداز جایگاه خوبی در اقتصاد ملی به خود اختصاص داده است و طی سال‌های مختلف منابع پس‌اندازی آحاد جامعه را جذب نموده است. "بسته سیاستی نظارتی بانک مرکزی چند نکته مهم وجود داشت که برای رشد بازار سرمایه می‌تواند مفید باشد که از آن جمله می‌توان به نرخ سود سپرده‌گذاری و داد و ستد دست دوم اوراق مشارکت در بورس یا فرابورس اشاره کرده.

با رشد و گسترش شبکه کارگزاری در سطح کشور و افزایش سطح دانش مالی و سرمایه‌گذاری مردم، منابع پس‌اندازی به سمت بازار سرمایه حرکت کرد به‌طوری‌که رشد ارزش بازار و رشد ارزش معاملات دلایل بر این ادعا است. برنامه‌ریزی مختلفی توسط مقامات بازار سرمایه و بورس اوراق بهادار تهران در حال تدوین است که بورس را به محل مناسبی برای سرمایه‌گذاری و حضور پس‌اندازها تبدیل کنیم که کم‌‌ترین آن‌ها آموزش در سطح وسیع، برگزاری دوره‌های آموزشی، همایش‌های مختلف، تدوین و انتشار کتب آموزشی سایت‌های آموزشی برای سطوح مختلف هستند.

بازار طلا هم با توجه به گستردگی آن آسان بودن سرمایه‌گذاری توانست موقعیت کسب کند اما هم‌چنان‌که آمارها نشان می‌دهد بازار سرمایه طی سال‌های اخیر به مراتب بالاتر از بازار طلا بوده است و تنها چیزی که هر بازار را جذاب می‌کند بازدهی مستمر و باثبات آن است. علاوه بر این به نکته توجه کنیم که سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه کمک به حرکت درآوردن چرخ اقتصاد است در حالی‌که بازار طلا نمی‌تواند این موقعیت را هیچ‌گاه به دست آورد.

 

 

5.      آیا شتاب‌گیری صدور مجوزهای افزایش سرمایه، در آینده سبب ایجاد بحران در شرکت‌های بورسی نخواهد شد؟ آیا مجوزها با مطالعه لازم صادر می‌شود؟ 

یکی از امکانات فراهم شده توسط هر بازار مالی و به‌ویژه بورس اوراق بهادار امکان تأمین مالی شرکت‌ها و ناشران است که طی سال‌های گذشته ناشران از آن مغفول مانده‌اند. در حال‌که این یک منبع مناسب تأمین مالی برای شرکت‌ها است تا بتواند کسب و کار خود را گسترش بدهند. اتفاقاً در اردی‌بهشت ماه همایش بدین منظور برگزار شد و با دعوت از ناشران پذیرفته شده در بورس به‌دنبال حل مشکلات پیش‌روی آنان در این راستا بودیم بورس همه‌ی تلاش خود را خواهد کرد تا زمینه رشد و گسترش کسب و کار شرکت‌ها نیز فراهم شود

حساسیت‌های اشاره شده همواره در صدور مجوزهای افزایش سرمایه از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار وجود داشته و دارد و چنان‌چه افزایش سرمایه‌های پیشنهادی توسط شرکت‌ها از توجیه لازم برخوردار باشد با آن موافقت می‌شود.

 

 

 

6.       با توجه به بحران چند روزه اخیر بازار سرمایه، نظرتان در مورد نحوه عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری چیست؟ آیا این صندوق‌ها خود بر عمق بحران نیافزودند؟ چه راهکاری برای ایفای نقش حرفه‌ای‌تر این نهادها در بازار دارید؟ 

صندوق‌های سرمایه‌گذاری با توجه به نقش خود، تعهد به ایفای درست وظیفه نسبت به منابع پس‌اندزای سرمایه‌گذاران دارند و این مسأله در عملکرد بسیاری از آن‌ها خلاصه شده است چنان‌که توانسته‌اند بازدهی به مراتب بالاتر از بازدهی بازار برای مشارکت‌کنندگان خود را به ارمغان آورند. صندوق‌ها با مدیریت حرفه‌ای خود تنها به دنبال ایجاد منفعت بیش‌تر برای سرمایه‌گذاران هستند و براساس این ضوابط و دستورالعمل‌های موجود فعالیت می‌کنند. آن‌ها در سایه نظارتی دقیق سازمان بورس و اوراق بهادار در جهت ایفای تعهدات به دستورالعمل و نظارت کارشناسان بازار گام برمی‌دارند و شاید در هر دوره حضور یا خروج صندوق‌ها از یک سهم یا یک صنعت شائبه ایجاد تلاطم را به وجود آورد. اما فارغ از بخش‌های مطروحه در خصوص عملکرد این صندوق در بازار، همواره انتظار رفتار حرفه‌ای از مدیران صندوق‌ها وجود دارد چه بسا در چند سالی که از عمر این صندوق‌ها می‌گذرد رفتار حرفه‌ای ضامن بقای آن‌ها و ادامه فعالیت بوده است سازمان بور سو اوراق بهادار هم برای افزایش اعتماد و اطمینان سرمایه‌گذاران به این نهادها همواره نظارت دقیق را بر فعالیت آن‌ها داشته و رفتار حرفه‌ای آن‌ها را پیگیری می‌کند.  

 

 

 

7.      آیا به تبلیغ خرید واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری در رسانه‌های عمومی موافقید، در حالی‌که افکار عمومی آگاهی کمی در این مورد دارند؟

صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک ابزار توانمندی برای جذب منابع پس‌اندازی افراد کم‌تر مطلع به شمار می‌رود و سابقه نزدیک به صد ساله در دنیا دارد. صندوق‌های سرمایه‌گذاری با هدف جذب سرمایه افرادی که توانایی لازم را برای سرمایه‌گذاری در بورس، به‌صورت مستقیم، ندارند ایجاد شده‌اند. این صندوق‌ها به طیف‌های مختلف از سرمایه‌گذاران که فرصت یا دانش کافی برای مشارکت در بازار سرمایه ندارند. امکان می‌دهند تا از مزایای بی‌شمار آن منتفع شوند. عملکرد چندین ساله این صندوق‌ها در بازار سرمایه ایران نیز گواهی بر عملکرد مناسب آن‌ها است. اما هنوز بخش‌های عمده‌ی از افرادی که تمایل دارند تا در بازار مشارکت داشته باشند اما در عین حال دانش و فرصت کافی برای رصد کردن بازار ندارند از امتیازات و ویژگی‌های این نهاد بسیار ارزشمند واقف نیستند. اگر با در نظر گرفتن ملاحظاتی امکان آگاه کردن افراد و سرمایه‌گذاران و از هر روشی وجود داشته باشد، بسیار خوب است. چنان‌چه در بسیاری از کشورهای منطقه هم از روش‌های مختلف رسانه‌ای برای آگاه ساختن اذهان عمومی و تبلیغ محصولات مالی استفاده می‌کنند می‌توان از امکانات برای محصولات و نهادهای باقابلیت مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک در ایران نیز استفاده کرد.

این نکته را هم باید اضافه کرد براساس مطالعات صورت گرفته در بازارهای دنیا عوامل مختلفی در جذب افراد به صندوق‌های سرمایه‌گذاری مؤثر بودند که از آن جمله عملرد خوب صندوق‌ها، توصیه مشاوران سرمایه‌گذاری توصیه دوستان و آشنایان و تبلیغات رسانه‌ای که در این بین عملکرد مناسب صندوق‌ها بیش از 52 درصد اثرگذار بوده و تبلیغات رسانه‌ای تنها 12 درصد بر تصمیم‌ سرمایه‌گذاران مؤثر بوده پس از این حیث و با توجه به رفتار هوشمندانه‌ای که از سرمایه‌گذاران همواره شاهد بودیم نباید نگران تبلیغات رسانه‌های عمومی در حوزه چنین ابزارها و نهادهای مناسبی باشیم. 

 

 

9.       چه راهکاری برای پذیرش وسیع شرکت‌های بزرگ فعال در اقتصاد در بازار سرمایه دارید؟ 

یکی از برنامه‌های اصلی بورس تهران همواره جذب شرکت‌های بزرگ اقتصادی و عرضه سهام آن در بورس بود. یکی از مهم‌ترین برنامه‌هایی که برنامه‌ریزی جامعی در مورد آن انجام برگزاری همایش ملی پذیرش بنگاه‌های اقتصادی در بورس تهران است تا برای آن‌ها از فرصت‌ها و مزایای بازار صحبت کنیم. این بحث قبل از هر چیز در سایه‌ی تأکید مقام معظم رهبری به جهاد اقتصادی است و بعد از آن در سایه وظایف و برنامه‌های بورس برای بازاریابی است. در این همایش که از مدیران و اعضای هیأت مدیره پیش از 1500 بنگاه اقتصادی برگزار می‌شود از ابزارهای بهبود برای تأمین مالی بنگاه‌ها صحبت خواهد شد و هم‌چنین فرصت‌ها و مزایای پذیرش را برای مخاطبان تشریح خواهیم کرد. علاوه بر این اقدامات مشتریک با اتاق‌های بازرگانی صنایع و معادن در حال برنامه‌ریزی است تا بتوانیم به‌صورت هدفمندتر در این حوزه گام برداریم. مکاتباتی نیز با شرکت‌های بزرگ و مطرح کشور و دعوت از آنان برای عرضه سهامشان انجام داده‌ایم.

 

 

 10.     چه شیوه‌هایی برای استفاده از فرصت رونق بازار سرمایه برای جذب نقدینگی بیش‌تر  و برای تأمین مالی‌های بزرگ در نظر دارید؟

برنامه‌های متنوعی در این حوزه داریم. یکی از مهم‌ترین این برنامه‌ها تنوع ابزارها است تا با توجه به گستردگی سلایق میزان و ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران و همچنین گستره‌ی دانش و حرفه‌ای گری آنان ابزارهای مختلفی در بورس اوراق بهادار تهران داشته باشیم. هم‌چنین ابزارهای مختلفی را برای کاهش ریسک طراحی یا راه‌اندازی نمودیم تا به سرمایه امکان مدیریت ریسک دهیم. اوراق مشارکت و سایر ابزارهای بدهی هم در آینده نزدیک به‌کار گرفته می‌شود تا سرمایه‌گذاران ریسک گریز نیز در این بازار مشارکت جویند و شرکت‌ها نیز ابزارهای مناسبی برای تأمین مالی داشته باشند. ابزارهای پیشرفته‌ای مانند اوراق اختیار معامله هم مراحل نهایی راه‌اندازی خود را سپری می‌کنند که آن‌ها هم به سرمایه‌ها اجازه می‌دهد تا خود را حفظ کنند.

رشد و توسعه بازار در سال‌های اخیر به بنگاه‌های اقتصادی اجازه تأمین مالی بزرگ و ساده را می‌دهد در حالی‌که در گذشته این یک نگرانی محسوب می‌شود.

از برنامه‌های دیگر آموزش و فرهنگسازی است. آموزش مد نظر ما 3 بخش اصلی دارد. در بخش اول به‌دنبال بنگاهی خواهیم ربت و آن‌ها را از مزایای حضور در بورس و فرصت‌های موجود آگاه می‌سازیم. در بخش دیگر جامعه هدف ما سرمایه‌گذاران مختلف و از طیف‌های متنوع هستند. آن‌ها نیاز به آموزش دارند تا بتوانیم به رشد مستمر و پایدار این بازار امیدوار باشیم. در بخش سوم آموزش مشارکت کنندگان و اعضای خود را وظفه خود می‌دانیم تا همه در کنار هم به تعالی و رشد بازار سرمایه کمک کنیم.