درجه ریسک‌پذیری بازارهای مختلف بورس

سرمایه‌گذاران همواره به دنبال محلی امن برای سرمایه‌گذاری و جایگاهی برای کسب سود بیشتر می‌گردند. زمانی خودرو و موبایل هم جزو گزینه‌های سرمایه‌گذاری بود کالاهایی که در همه جای دنیا مصرفی به شمار می‌رفت، اما امروز مسکن، طلا و ارز به عنوان گزینه‌های دیگر مطرح شده‌اند و هنوز آن گونه که باید فرهنگ سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه گسترش فراگیری نیافته است.

 

 

 

از دیدگاه مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار تهران، «ارز وسیله مبادله است نه ابزار سرمایه‌گذاری.» او معتقد است سرمایه‌گذاری در بورس می‌تواند به تولید و بهره‌وری بینجامد، در حالی که گزینه‌های دیگر، این قابلیت را ندارند.اما بورس نیز در سال‌های اخیر توسعه یافته و به بازارهای اول و دوم تقسیم شده است و در حال حاضر انتخاب شرکت‌ها و بازارها برای سرمایه‌گذاری، اصلی‌ترین دغدغه‌ فعالان تالار شیشه‌ای است.


طبقه‌بندی ضمنی شرکت‌ها در بورس 
حسن قالیباف‌اصل درباره تفاوت این دو بازار به خبرنگار دنیای اقتصاد گفت: بازار اول بورس دارای دو تابلو «اصلی» و «فرعی» است که شرکت‌های حاضر در هر تابلو براساس شاخصه‌های مختلف با هم متفاوت هستند.وی افزود: حداقل سرمایه‌ برای شرکت‌های بازار دوم 20 میلیارد تومان، برای تابلوی فرعی 50 میلیارد تومان و برای شرکت‌‌های تابلوی اصلی 100 میلیارد تومان است. همچنین شرکت‌های حاضر در بازار دوم دارای 10 درصد سهام شناور آزاد، شرکت‌های تابلوی فرعی دارای 15 درصد و شرکت‌های تابلوی اصلی دارای 20 درصد سهام شناور آزاد هستند.مدیرعامل «بورس» درباره طبقه‌بندی شرکت‌ها در بورس از لحاظ میزان ریسک گفت: برخی از متغیرها، خود بیانگر ریسک شرکت‌ها هستند، مثلا میزان بالای سهام شناور آزاد بیانگر واقعی‌تر بودن قیمت سهام است و اگرچه در کشور ما موسسات رتبه‌بندی وجود ندارد، اما تابلوهای ما به طور ضمنی، رتبه‌بندی را انجام می‌دهند. به عنوان مثال تابلوهای بالاتر ریسک کمتر و شفافیت بیشتری دارند.


قالیباف درخصوص تخلف‌های صورت گرفته در بازارهای مختلف بورس و چگونگی پیگیری حقوق سهامداران گفت: بحث داوری در بازارها پیش‌بینی شده و کمیته سازش در کانون‌ها شکل گرفته است و هر سرمایه‌گذاری می‌تواند در صورت مشاهده تخلف، شکایت خود را به دایره انتظامی سازمان بورس ارائه کند و سازمان نیز به طور قطع در کوتاه‌ترین زمان به آن رسیدگی می‌کند.مدیرعامل بورس خاطرنشان کرد: بورس یک بازار نظام‌مند، سازمان یافته و تحت نظارت است که دارای نوسانات کمتر و ریسک پایین‌تری است و شرکت‌های حاضر در آن دارای شفافیت هستند، در حالی که بازارهای دیگر در واقع محل سرمایه‌گذاری نیستند و تنها تورم موجود در آنها سود مقطعی نصیب برخی افراد می‌کند.


وی افزود: بورس در تولید و بهره‌وری نقش دارد ولی بازارهای دیگر نقشی در این زمینه‌ها ندارند.


بازارهای مختلف بورس را بهتر بشناسید 
سرپرست مدیریت ناشران بورس اوراق بهادار تهران نیز در این خصوص گفت: شرکت‌ها براساس دستورالعمل پذیرش در 11 مورد طبقه‌بندی شده‌اند که البته برخی از موارد قابل اغماض بوده، اما موارد دیگری وجود دارد که اگر شرکتی، حائز این موارد نباشد به تابلوهای دیگر منتقل خواهد شد.


روح‌الله حسینی‌مقدم در گفت‌وگو با خبرنگار دنیای اقتصاد‌ افزود: از اردیبهشت ماه 90، تغییراتی در دستورالعمل پذیرش شرکت‌ها در بورس صورت پذیرفت و بر این اساس حداقل سرمایه ثبت شده شرکت‌ها افزایش یافت، به گونه‌ای که در گذشته شرکت‌ها با حداقل سرمایه 3 میلیارد تومان وارد بورس شدند. اما در حال حاضر حداقل سرمایه برای ورود شرکت‌ها به بورس 20 میلیارد تومان است.وی درباره تفاوت‌های دیگر شرکت‌ها در بازارهای اول و دوم توضیح داد: از لحاظ تعداد سهامداران، شرکت‌های تابلوی اصلی باید حداقل دارای یک هزار سهامدار، شرکت‌های تابلوی فرعی دارای 750 سهامدار و شرکت‌های بازار دوم باید داری 250 سهامدار باشند. همچنین باید صورت‌های مالی آخرین سال مالی حسابرسی شده توام با سود باشد که این مورد برای تمام بازارها تعیین شده است.حسینی‌مقدم ادامه داد: حداقل درصد حقوق صاحبان سهام به جمع دارایی‌ها در بازار دوم 15 درصد، در تابلوی فرعی 20 درصد و در تابلوی اصلی 30 درصد تعیین شده است. البته براساس دستورالعمل پذیرش، شرکت‌های بیمه‌ای و بانکی به دلیل دارا بودن ماهیت اهرمی و تکیه بر بدهی‌ها از این مورد مستثنی شده‌اند.این کارشناس بازار سرمایه سپس گفت: در همه تابلوها، جمع جریان خالص وجه نقد ناشی از عملیات دو سال قبل همه شرکت‌ها به غیر از شرکت‌های سرمایه‌گذاری باید مثبت باشد. همچنین اظهارنظر حسابرس درخصوص شرکت‌ها نباید به شکل مردود یا عدم اظهارنظر باشد.

حسینی‌مقدم حداقل درصد تعداد روزهای معاملاتی شرکت‌ها به جمع روزهای معاملاتی بورس را یکی دیگر از تفاوت‌ها دانست و گفت: این نسبت برای شرکت‌های تابلوی اصلی 25 درصد و تابلوی فرعی 35 درصد است و برای شرکت‌های بازار دوم، چنین شرطی تعیین نشده است.وی افزود: حداقل درصد معاملات سهام ثبت شده شرکت بدون احتساب معاملات عمده به کل سهام ثبت شده برای تابلوی اصلی 5/4 درصد و برای تابلوی فرعی 3 درصد تعیین شده است.


جزئیات طبقه‌بندی شرکت‌ها از نظر ریسک 


حسینی‌مقدم درباره طبقه‌بندی شرکت‌ها از لحاظ ریسک گفت: چهار مورد ریسک وجود دارد که عبارتند از: ریسک اندازه، ریسک نقدشوندگی، ریسک گزارشگری و ریسک ورشکستگی.


وی افزود: یکی از وظایف مدیریت ناشران، پیگیری اموری است که شرکت‌های بورس را به احراز حداقل معیارهای تعیین شده برساند که این امر نیازمند مکاتبه، همایش و... است.حسینی‌مقدم سپس گفت: در حال حاضر 21 شرکت از 64 شرکت تابلوی اصلی، الزام سرمایه و 27 شرکت نیز الزام شناور آزاد را ندارند. همچنین از لحاظ اطلاع‌رسانی از 64 شرکت تابلوی اصلی، امتیاز 18 شرکت بالای 80 و امتیاز 33 شرکت بین 50 تا 80 است بنابراین از مجموع 64 شرکت، 51 شرکت امتیاز خوبی در این زمینه دارند. از سوی دیگر 63 شرکت تابلوی اصلی در نصف روزهای معاملاتی سال معامله شده‌اند که اینها نشان می‌دهد شرکت‌های تابلوی اصلی شرایط مناسب‌تری دارند.وی خاطرنشان کرد: شرکت‌هایی که در بازار اول حضور دارند، الزامات بیشتر و شرایط سنگین‌تری را پشت سر گذاشته‌اند و نظارت بر آنها بیشتر است، بنابراین شرایط بهتری برای سرمایه‌گذاری دارند، اما نمی‌توان دید کلی به سهامداران داد. زیرا خیلی از شرکت‌های بازار دوم گردش معاملاتی خوبی دارند، در حالی که الزامات پذیرش را نداشته‌اند، اما هدف ما این است که همه الزامات برای همه شرکت‌ها فراهم شود.