گفتگوی مجله بازاروسرمایه

با سید روح الله حسینی مقدم (مدیر امور شرکتها بورس اوراق بهادار تهران)

شماره دیماه 1391

بازی بزرگان بورس از زبان مدیر امور شرکت ها

در پی رشد نماگرهای مختلف، بازار سرمایه ایران این روزها در کانون توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است. بطوریکه کمتر رسانه­ای است که در سرخط اخبار خود، به تحولات و رکوردهای بورس که یکی پس از دیگری شکسته می­شود را پوشش ندهد. ارزش بازار بورس تهران و فرابورس به بیش از 200 هزار میلیارد تومان رسیده است که حکایت از آن دارد بازار سرمایه کشور در پی کسب جایگاه واقعی خود در اقتصاد ملی است.

یکی از اتفاقات متفاوت در هفته­های اخیر جابجایی بزرگان بازار به لحاظ ارزش بازار بوده است. بطوریکه شرکتهای ملی مس ایران و فولاد مبارکه به­صدر شرکتهای بزرگ بورسی از نظر ارزش بازار رسیدند و از مخابرات ایران که سالهای سال برترین شرکت بورسی بود، سبقت گرفتند. این در حالیست که صنعت فلزات اساسی و محصولات شیمیایی به همراه صنعت استخراج کانه­های فلزی در پایان آذر، 3 صنعت برتر بورس با 59 شرکت بودند که حدود 48 درصد از بازار را شامل می­شدند. این تحولات، صنعت بانکداری را نیز بی نصیب نگذاشت و 10بانک پذیرفته شده در بورس که بیش از 196 هزار میلیارد ریال ارزش داشتند را به جایگاه چهارم تنزل داد. به­نظر می­رسد با توجه به اقبال سرمایه­گذاران به برخی از صنایع و شرکتها، بازی بزرگان همچنان ادامه داشته باشد که گویی با پذیرش هلدینگ پتروشیمی خلیج فارس این اتفاق تکمیل شود.

در پایان آذرماه 1391 ارزش بازار بورس اوراق بهادار تهران به رقم بی سابقه 163 هزار میلیارد تومان رسید که ارزش روز 322 شرکت پذیرفته شده با سرمایه 493 هزار میلیارد ریال است. بررسی وضعیت سودآوری این ناشران نشان می­دهد که این شرکت­ها بیش از 277 هزار میلیارد ریال سود پیش بینی کرده­اند که چیزی حدود 5 هزار میلیارد تومان از سال مالی گذشته بیشتر است که مهر تأییدی است بر عملکرد مناسب و بهتر شرکتها در فضای کسب و کار. یکی از رسالت­های بازار سرمایه تسهیل فرآیند تأمین مالی ارزان قیمت برای شرکتها است که در این راستا حدود 40هزار میلیارد ریال از منابع پس­اندازی به سمت بنگاه­های پذیرفته­شده در بورس تجهیز شده است. اقبال سرمایه گذاران و ثبت رکوردهای بورسی را می­توان از منظر حجم وارزش معاملات نیز به وضوح تأیید کرد. طی سال جاری نزدیک به 15 هزار میلیارد تومان در بورس دادو ستد می­شد که با توجه به رشد ارزش معاملات در دیماه سال جاری می­توان پیش­بینی کرد که ارزش معاملات در پایان سال 91 به ارقام بی­سابقه­ای در تاریخ بورس برسد.

همه آمار و ارقام حکایت از رشد بازار سرمایه دارد که بی شک امکان خوبی به تصمیم­سازان کلان کشور می­دهد تا با اعتماد بیش از پیش به سازوکار بورس، از این بازار مدرن برای حمایت از تولید و کسب وکار بهره بگیرند. بازاری که می­تواند برای یک اقتصاد در حال رشد حتی به اندازه کل تولید ناخالص داخلی کشور ارزش آفرینی کند. براساس آمار صنایع فلزات اساسی، محصولات شیمیایی، استخراج کانه­های فلزی، بانکها، شرکتهای چندرشته­ای صنعتی، مخابرات، فرآورده­های نفتی، خودرو، سرمایه ­گذاری­ها و صنعت سیمان به ترتیب 10صنعت برتر بورس هستند که در آذرماه سال گذسته برتری با صنایعی مانند بانکها، فلزات اساسی، مخابرات، شرکتهای چندرشته­ای صنعتی و استخراج کانه­های فلزی بوده است.

با هدف تطبیق شرایط شرکتها با الزامات پذیرش طی سال91، 20 شرکت از فهرست نرخ­های بورس کنار گذاشته شدند که به تصمیم هیئت مدیره سازمان بورس و هیئت پذیرش به بازار پایه فرابورس منتقل شدند که این جابجایی­ها در جهت حفظ حقوق سهامداران خرد بوده است؛ زیرا نماد بسیاری از این شرکتها طی ماهها و سالها بنا به دلایل مختلف مانند عدم اطلاع­رسانی مناسب متوقف بود که امکان دادوستد و ورود و خروج سرمایه­گذاران را فراهم نمی­کرد که با این انتقال ریسک نقدشوندگی سهام شرکتها کاهش یافت و بورس تهران هم در قبال مسئولیت­های خود این اقدامات را مطابق مقررات انجام داد.    

 

اما در این میان و در حالی که بورس اوراق بهادار تهران در روزها و هفته‌های گذشته رشد چشمگیر قیمت سهام را شاهد بوده است، نظرات گوناگونی نیز از رشد شتابان، هیجانی و گاه حبابی قیمت به گوش می رسد، تا به درست یا غلط این هشدار را به فعالان بازار سرمایه داده باشد که به سراغ نمادهایی نروند که رشد قیمت چشمگیری داشته‌اند و البته بیش از گذشته در رفتار خود در درون بازار سهام احتیاط به خرج دهند. برخی از کارشناسان معتقدند در هنگام رکود بازار سرمایه، توقف تعدادی از نمادها از این امتیاز برخوردار است که مانع از ایجاد صف‌های فروش در بازار می‌شود. اما توقف نمادها در دوران رونق بازار سرمایه و هدایت سرمایه‌ها به سمت بورس، سبب می‌شود تا سرمایه‌ها به سمت سهام شرکت‌هایی که بازار به آنها بی توجه بوده است، متمایل شود و در میان یا بلند مدت به سهام شرکت­های بدون پتانسیل قیمت­های کاذب دهد. اگرچه این توقف نمادها برای آرامش بخشیدن به بازار مناسب است، اما باید درکنار این توقف‌ها، در نمادهای مناسب بازار عرضه وجود داشته باشد، تا به این واسطه تقاضای موجود در بازار به سمت نمادهایی که از وضعیت مالی مناسب برخوردار نیستند، سوق نیابد. این در حالیست که برخی از کارشناسان در دفاع از نظر توقف نماد، بحث تلاش برای شفاف سازی بیشتر را مطرح می کنند تا مانع از رفتارهای هیجانی شود.

برخی از فعالان نیز اعتقاد دارند که افزایش قیمت ارز کالاهای مصرفی، دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و سهام شرکت‌ها نیز به عنوان یک دارایی مالی باید مانند سایر کالاها و حتی بیشتر از آنها حساس باشد و از شرایط اقتصادی و تورم اثر بگیرد. بر این اساس این اعتقاد وجود دارد که ارزش بازار سرمایه با توجه به تغییرات دلار  با کاهش 20 درصدی برابر روبرو شده است. این امر گویای این واقعیت است ارزش پول سهامداران حفظ نشده است. اصولا قیمت سهام شرکت‌ها نه فقط به دلیل افزایش سودآوری صنایع پیشرو بلکه با نگاه به افزایش بهای جایگزینی دارایی‌ها که با واقعیت موجود هنوز فاصله زیادی دارد و باید عقب‌ماندگی خود را جبران کند، روند افزایشی را در پیش گرفته است. هرچند افزایش بهای جایگزینی دارایی شرکت‌ها را نباید یک‌طرفه دید و باید وضعیت هر شرکت را مستقلا مورد بررسی قرار داد.

همه و همه نگرانی هایی است که فعالان بازار با ان مواجه هستند و بیش از پیش رسالتی که بر عهده همه است حفظ و حراست از سرمایه گذاران مبتدی و با سرمایه های اندک که با امیدهای مختلف پا به عرصه بازار سرمایه می گذارد.

در این رهگذر وظیفه شرکت های کارگزاری و صندوق های سرمایه گذاری مشترک سنگین تر از گذشته است تا با ارایه مسیر مناسب به سرمایه ها و سرمایه گذاران به اعتلای بازار سرمایه همچون گذشته کمک نمایند.