لزوم بازنگری نحوه توقف نمادهای بورسی

دنیای اقتصاد- توقف نمادها یکی از مباحثی است که از سوی فعالان بازار سرمایه همواره مورد اعتراض قرار گرفته است. این در شرایطی است که نهاد ناظر بازار سرمایه به تناسب بررسی وضعیت مالی و اطلاع رسانی و همچنین قیمت سهام اقدام به توقف نمادها می کند. هر چند توقف و بازگشایی نمادها گاهی اوقات ناگهانی است و مشکلات زیادی برای سهامداران در دوره های مختلف ایجاد کرده اما بررسی توقف طولانی مدت نمادها یکی از مسایلی است که کارشناسان بر آن تاکید دارند، به همین خاطر لزوم بازنگری در سازوکار توقف نمادها مطرح است.

 

کارشناسان برای افزایش نقدشوندگی در بورس تاکید کردند


لزوم بازنگری در سازوکار توقف نمادها


گروه بورس- محبوبه مغانی: توقف نمادها همواره در بازار سرمایه کشور با اعتراض فعالان همراه بوده است زیرا حبس نقدینگی در دوره‌های مختلف مشکلات زیادی را برای سهامداران این نمادهای متوقف ایجاد می‌کند.
چندی‌است که نهاد ناظر بازار سرمایه طی رویه‌ای جدید، هر از گاهی به بهانه بررسی وضعیت مالی و اطلاع رسانی و همچنین قیمت سهام مبادرت به توقف نمادها می‌کند؛ این رویه با توقف ناگهانی نماد قندی‌ها و پالایشگاهی و چند نماد پیشرو طی سال گذشته آغاز شد. هرچند شرایط بازگشایی برخی نمادها با بازگشت طوفانی آنها به تابلو همراه است اما معامله‌گران را با عدم نقدشوندگی طولانی‌مدت مواجه خواهد کرد. در این میان می‌توان به توقف طولانی‌مدت نماد‌هایی نظیر پتروشیمی اصفهان و «کف» اشاره کرد. همچنین شرکت‌های ماشین‌آلات صنعتی و تولی‌پرس از سال 90 به بهانه پیش‌بینی درآمد هر سهم که تاکنون خبری از بازگشت آنها به تابلو معاملات نیست، متوقف هستند.بر این اساس تلاش شده تا طی گزارشی به بررسی توقف نمادها پرداخته شود و پیشنهادهای مناسب برای حل این مساله از سوی کارشناسان ارائه شود.


ایده‌آل بورس، سرعت در بازگشایی است
این در حالی است که مدیر اداره نظارت بر ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار معتقد است که شیوه ایده‌آل برای توقف و بازگشایی نمادها این است که بازگشایی نماد در فاصله یک روزه اتفاق بیفتد.امیر حمزه مالمیر تاکید کرد: گاهی اوقات با عدم ارائه اطلاعات از سوی شرکت‌ها بازگشایی نمادها به مشکل برخورد می‌کند. از سوی دیگر شفاف نبودن برخی پارامترهای اقتصادی باعث می‌شود اطلاعات ارسال شده شرکت‌ها شفاف و کامل نباشد. در این بین موضوعاتی مانند نرخ تسعیر ارز، نحوه و زمان اعمال افزایش نرخ‌ها از مواردی است که با عدم شفافیت مواجه می‌شود و باعث می‌شود برخی از اطلاعات نهانی نزد شرکت‌ها باقی بماند.این مقام مسوول تصریح کرد: عدم تصمیم‌گیری‌ قاطع در مورد مباحث مختلف و طولانی شدن روند نتیجه‌گیری باعث می‌شود ابهامات و اشکالات اساسی در صورت‌های مالی شرکت‌ها ایجاد کند. رییس اداره نظارت بر ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: در برخی موارد حتی مصوباتی داریم که لغو می‌شود و همین امر اطلاعات شرکت‌ها را با ابهام مواجه می‌کند و باعث می‌شود بازار از شفافیت لازم بیفتد که توقف نمادها را به دنبال دارد.مالمیر خاطرنشان کرد: با این حال شیوه توقف و بازگشایی ایده‌آل از نظر سازمان بورس آن است که این روند کوتاه‌تر باشد و حتی به جایی برسد که در طی بازار اتفاق بیفتد تا نماد شرکت‌ها در اولین فرصت ممکن قابل معامله باشند.


لزوم توقف نمادهای معاملاتی در شرایط خاص
سید‌روح‌الله حسینی‌مقدم مدیر امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران در گفت وگو با خبرنگار دنیای اقتصاد یکی از اهداف اصلی هر بورس را اطمینان از منصفانه، کارآ و شفاف‌بودن کارکرد بازار عنوان کرد. به‌همین دلیل است که طراحان و مسوولان‌ بورس‌ها همواره سعی می‌کنند تا موانع موجود بر سر عدم تقابل عرضه و تقاضا را برطرف کنند تا در نهایت قیمت اوراق بهادار به ارزش ذاتی آنها نزدیک‌تر شود.
وی اظهار کرد: در این میان هر سرمایه‌گذار از هر بورس تنها سه چیز را طلب می‌کند: 1- نقدشوندگی، 2-نقدشوندگی، 3-نقدشوندگی. به عبارت دقیق‌تر یک سرمایه‌گذار از هر بازاری امکان ورود و خروج آسان و ساده را می‌خواهد تا در هر زمانی که تشخیص داد در فضا یا بازار مناسب به سرمایه‌گذاری بپردازد. در واقع توقف نماد یا بازار به معنی کاستن از نقد‌شوندگی ورقه بهادار است.مدیر امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران یاد‌آور شد: تقریبا از دهه 1990 بود که سازوکارهای کنترل نوسان قیمتی توجه بسیاری از محققان مالی را به خود جلب کرد و گرایش به ایجاد محدودیت در تغییرات قیمت با هدف جلوگیری از بحران‌های مالی افزایش پیدا کرد. یعنی همواره در همه بورس‌ها عامل اصلی در وضع سازوکارهای کنترل بازار، نگرانی از بروز بحران مالی یا تخصیص بهینه سرمایه و وجوه بوده است که البته تا حدودی هم این منطق پذیرفتنی است.


وی ادامه داد: به هر حال نوسان غیر منطقی در قیمت سهام، موجب ابهام در تخصیص بهینه منابع می‌شود و این ابهام می‌تواند نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران را در نگهداری سهام افزایش دهد.


حسینی‌مقدم ذکر این نکته را ضروری دانست که در ادبیات بازارهای اوراق بهادار دنیا مفهوم ریز ساختار بازار(Micro Structure) یک مفهوم عمیق است که به مسائلی مانند کنترل نوسان بازار، توقف نماد، توقف بازار، شفافیت اطلاعات معاملات، سهام شناور آزاد، فروش استقراضی و بازارگردان اشاره مستقیم دارد و همواره مطالعات گسترده‌ای توسط بورس‌ها برای اطمینان از کارکرد مناسب بازارشان انجام می‌شود و سیاست‌های مناسب اتخاذ می‌شود.


وی تصریح کرد: در این میان بحث توقف معادلات یا ممانعت از انجام معامله یک ورقه‌بهادار یا کل بازار در یک دوره زمانی مشخص در شرایط ضروری و بر‌اساس نظر مسوولان‌ بازار است. هدف از وقفه‌های معاملاتی نیز امکان ارائه فرصت به سرمایه گذاران است تا اطلاعات جدید منتشر شده یا اخبار تائید یا تکذیب‌شده را تحلیل کنند و در ارزیابی‌های سرمایه‌گذاری خود دخالت دهند. البته از فرصتی که به وجود می‌آید شرکت‌ها (ناشران) نیز برای افشای اطلاعات مورد نیاز سرمایه‌گذاران استفاده می‌کنند. همین توقف معاملات را می‌توان به دو دسته صلاحدیدی و خودکار طبقه‌بندی کرد که تقریبا با مقررات بسیاری از بورس‌های دنیا سازگار است.به گفته سرپرست اداره امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران؛ فلسفه استفاده از این سازوکار، دستیابی فعالان بازار به اطلاعات جدید، داشتن زمان کافی برای تصمیم‌گیری و نشان دادن عکس‌العمل به اخبار جدید است. به عبارت دقیق‌تر از آنجا که افشای اطلاعات نیازمند زمان کافی است و وجود شایعه در بازار نیز باعث انتقال اطلاعات نادرست به بعضی از مشارکت‌کنندگان بازار می‌شود، مقامات تلاش می‌کنند با توقف نماد و ایجاد فرصت کافی برای تصمیم‌گیری باعث شفافیت بازار و حذف بی‌اعتمادی از آن شوند.


بازنگری مقررات توقف نمادها در دنیا
وی با اشاره به روند باز و بسته شدن نمادها در سایر بورس‌های دنیا، عنوان کرد: در دنیا برای اثربخش بودن توقف نمادها و کمک به نقدشوندگی بازار، دوران توقف نمادها بسیار کوتاه است و حتی در برخی موارد در بعضی از بورس‌ها به حدود 10 دقیقه می‌رسد. مثلا از دلایل عمده که برای توقف نماد استفاده می‌شود بستن نماد به‌دلیل دستکاری یا تقلب در بازار، افشای اطلاعات جدید توسط ناشر یا رویداد غیرمترقبه است. جالب است بدانید که معمولا بورس‌ها هر ساله به بازنگری مقررات توقف می‌پردازند.حسینی‌مقدم با بیان اینکه توقف نماد در دنیا طرفداران و در عین حال مخالفان بی‌شماری دارد، این سازو کار را دارای منافع و معایبی عنوان کرد که مطالعات صورت گرفته در دنیا نیز هر یک از آنها را اثبات کرده است.


وی ادامه داد: ولی به‌رغم اینکه بورس‌ها به سمت استفاده از این سازوکار رفتند، توجه ویژه به بحث نقدشوندگی سهم داشتند و عدم اطلاع رسانی به موقع را از مسوولیت‌های مدیران شرکت‌ها دانستند و امکان داد و ستد را از سهامداران و سرمایه‌گذاران نگرفتند. سرپرست اداره امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران در اشاره به مطالعه صورت گرفته در بورس تهران در سال 1388، گفت: بررسی تجربه بیش از 23 بورس دنیا نشان می‌دهد که همه بورس‌ها دارای مقرراتی برای اعمال توقف معاملات هستند. از سوی دیگر بورس‌ها از نظر روش اعمال توقف معاملات متفاوت هستند؛ به طور مثال در برخی از بورس‌ها توقف معاملات حداکثر برای دو روز اتفاق می‌افتد. همچنین اگرچه مقررات تدوین شده در کشور‌های مختلف متفاوت است اما هدف مشترک همه آنها حصول اطمینان از کارکرد روان بازار در شرایطی که ممکن است بازار اطلاعات کافی از اوراق بهادار و ناشر آن در اختیار نداشته باشد.وی ادامه داد: از سوی دیگر دوره توقف در بورس کوتاه بوده و میانگین آن کمتر از 3 روز در23 بورس مورد بررسی است. در واقع بورس‌ها بر این باور هستند که توقف معاملات فقط باید در شرایط خاصی بکار گرفته شود و هر چه زودتر برطرف شود.


تجربه توقف کوتاه نمادها در بورس‌ها


حسینی‌مقدم در این میان به تجربه برخی از بورس‌ها در خصوص توقف نماد پرداخت و گفت: مثلا در بورس آرژانتین چنانچه قیمت سهام بیش از 10درصد تغییر کند معاملات آن حداکثر برای 10 دقیقه متوقف خواهد شد و در این فاصله ناشر می‌تواند در خصوص شایعات موجود در بازار تائیدیه یا تکذیبیه صادر کند و سپس پس از انجام یک حراج تک قیمتی، بازگشایی صورت می‌گیرد. در بورس مسقط چنانچه قیمت سهامی در دو روز متوالی بیش از محدوده تعیین شده تغییر کند، نماد سهم به منظور انتشار گزارش توسط ناشر متوقف می‌شود و در کمتر از 48 ساعت چه اطلاعات جدیدی منتشر شود و چه اطلاعاتی منتشر نشود، بازگشایی خواهد شد و مسوولیت با مدیران شرکت است. وی در مورد بورس‌های پیشرفته نیز ابراز داشت: نماد شرکت در موارد نیاز به اطلاع‌رسانی کمتر از یک ساعت متوقف می‌شود و ‌اگر اطلاعات جدیدی وجود داشته باشد به بازار منعکس خواهد شد.وی ادامه داد: چنانکه اشاره شد بورس‌ها سازوکار ریزساختار بازار را برای افزایش نقدشوندگی اوراق بهادار خود در صورت لزوم تغییر می‌دهند. مثلادر بورس تایوان، گاهی اوقات پیش آمده که بورس از یک رویه یا سازوکار تنها برای 7 روز استفاده کرده است یا در یک مقطع زمانی به دلیل انتخابات ریاست جمهوری، سیاست دامنه‌ نوسان و کنترل بازار را فقط برای 10 روز تغییر داد. یعنی بورس‌ها با اطلاع رسانی به همه سرمایه گذاران می‌توانند در شرایط خاص از رویه‌ها و سیاست‌های مناسب برای نقدترشدن بازار خود استفاده کنند.


هدف کاهش دوران توقف است
مدیر امور ناشران بورس اوراق بهادار تهران در مورد معضل توقف نمادها در بورس تهران، اظهارداشت: در کشور ما بخش عمده توقف طولانی‌مدت به دلیل اطلاع‌رسانی است. از سال1390 این مساله در مدیریت امور ناشران مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و در نهایت تصمیم گرفتیم که جلسات حضوری با مدیران مالی شرکت‌ها داشته باشیم. البته این جلسات جنبه بازآموزی مقررات بورس را داشته ولی هدف ما بیان حساسیت‌های موجود در بازار سرمایه به مدیران شرکت‌ها بود که طی سال 1391 با مشارکت نزدیک به 70 درصد شرکت‌ها، 20 کارگاه تخصصی برگزار شد که یقینا نتایج آن در روند گزارشگری شرکت‌ها و توجه به مقررات بورس در سال‌های آینده نمود پیدا خواهد کرد و امیدواریم دوره توقف نمادها کاهش یابد. حسینی‌مقدم اضافه کرد: حتی اخیرا پس از عرضه سهام شرکت هلدینگ خلیج فارس در بورس تهران، با مدیران مالی شرکت‌های زیرمجموعه هلدینگ جلسه‌ای برگزار شد تا به آنها در خصوص نحوه گزارشگری و حساسیت‌های موجود نکاتی ارائه شود. هدف ما هم کاهش دوران توقف نماد است.