نقش دولت در جذاب نگه ‌داشتن بازارهای مالی، پول و سرمایه پررنگ و غیر قابل کتمان است. به بهانه هفته دولت در این یادداشت سطوحی که دولت می تواند با ورود به آن زمینه رشد و توسعه بازارهای مالی را فراهم کند، تشریح شده است.
 

*سید روح اله حسینی مقدم- معاون بورس اوراق بهادار تهران

ادبیات اقتصادی پذیرفته‌شده‌ امروز دنیا حکایت از آن دارد که تجهیز کارآمد و مناسب سرمایه می‌تواند به رشد اقتصادی در کشور کمک کند، این در حالی است که اولین و مهم‌ترین وظیفه‌ بازارهای مالی تجهیز بهینه و کارآمد سرمایه است. سرمایه‌ای که ناشی از پس‌انداز خرد آحاد افراد جامعه است و با سازوکارهایی توسط بازار مالی تجهیز شده و در اختیار بخش واقعی اقتصاد قرار می‌گیرد.

برای نیل به این رسالت بزرگ مالی در کنار اینکه باید زیرساخت‌ها و بسترهای لازم را فراهم آوری کرد، ضرورت جذاب نگاه‌داشتن آن است. بازارهای مالی باید همواره جذاب باقی بمانند تا متولیان بازار مالی بتوانند در تجهیز سرمایه‌ها به سمت بخش واقعی قدم بردارند. بخشی از این جذابیت‌ها ذاتی است و از ابزارهای موجود در این بازارها تأمین می‌شوند، اما دولت‌ها می‌توانند در جذاب نگه‌داشتن این بازارها نقش بسیار مؤثری داشته باشند.

به بهانه‌ هفته‌ دولت و ضمن گرامیداشت این ایام، ذکر نکاتی در خصوص نقش دولت در جذاب نگه‌داشتن بازارهای مالی، پول و سرمایه خالی از لطف نیست.

بازار سرمایه در کشور ما طی سال‌های اخیر به‌واسطه‌ تصویب قانون بازار اوراق بهادار و همچنین قانون اصل 44 و همت مسئولان این بازار رشد قابل‌ملاحظه‌ای داشته است، بطوریکه امروزه بخش قابل‌توجهی از اقتصاد ما را شامل می‌شود. ضریب نفوذ این بازار در بین اقشار جامعه هم هر ساله رشد قابل‌ملاحظه‌ای یافته است، به‌طوری‌که بخش قابل‌توجهی از هم‌وطنان ما با ادبیات این بازار آشنا شده‌اند.

در قیاس با بازار پول، بازار سرمایه از امتیازات و مزایای قابل‌توجهی برای سرمایه‌گذاران و صاحبان پس‌انداز و هم‌چنین شرکت‌هایی که در بخش واقعی اقتصاد کار می‌کنند برخوردار است.

یکی از مهم‌ترین مزایای بی‌بدیل این بازار تنوع ابزارهای سرمایه‌گذاری است که به سرمایه‌گذارانی با دید سرمایه‌گذاری متفاوت و ذائقه‌های متنوع امکان سرمایه‌گذاری و پس‌انداز را می‌دهد؛ از سهام و اوراق بدهی گرفته تا انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک.

به نظر می‌رسد گسترش این ابزارها در سال‌های اخیر به‌گونه‌ای بوده که توانسته بخش اعظمی از مردم را پوشش دهد و کافی است که با معرفی آن امکان جذب سرمایه‌های اندک را فراهم کرد. دولت می‌تواند با ارائه‌ امتیازات، حتی برای دوره‌های مقطعی، به جذابیت این بازار بیفزاید. شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس تهران و فرابورس ایران میزان با اهمیتی از تولید ناخالص داخلی و اقتصاد را رقم می‌زنند. این شرکت‌ها از درصد گزارشگری و شفافیت قابل قبولی برخوردار هستند.

به نظر می‌رسد دولت می‌تواند به این شرکت‌های شفاف، امتیازات ویژه ارائه کند. این امتیازات ویژه به معنی دادن رانت نیست، بلکه این شرکت‌ها به این منظور است که شرکت‌ها بتوانند جایزه‌ شفاف بودن را در اقتصادی که از شفافیت قابل قبولی برخوردار نیست، دریافت کنند.

شرکت‌های بورسی باید در نگاه دولت متفاوت باشند. حضور طولانی مدت امور این شرکت‌ها در سازمان‌های دولتی مانند گمرک، مالیات و ... نه‌تنها جایزه شفافیت نیست بلکه به‌نوعی تنبیه این افراد است.

امید است تا دولتمردان نگاه ویژه‌ای در خصوص جذاب نگه‌داشتن این بازار برای همه گروه‌های ذینفع که در این یادداشت صرفاً به بخش کوچکی از آن اشاره شد، داشته باشند تا بتوانند در بلندمدت از منافع بی‌شمار آن بهره‌برداری کنند.