*روح الله حسینی مقدم، معاون ناشران و اعضای شرکت بورس تهران

یکی از کارکردهای اصلی بازارهای سرمایه، تأمین مالی بنگاه های اقتصادی است. بازارهای مالی به‌ویژه بازار سرمایه امکان تجهیز منابع پس اندازی خرد را به سمت فعالیت های اقتصادی مولد فراهم می آورند.

در این میان و با توجه به ذائقه های سرمایه گذاری، سلایق و درجه ریسک پذیری صاحبان پس انداز، ابزارهای سرمایه گذاری متنوعی طراحی می شود تا بتواند در جذب منابع، مؤثر واقع شود. از طرفی بازارهای سرمایه با برطرف کردن موانع ورود، امکان جذب سرمایه‌ها از خارج از مرزها را نیز میسر می سازند تا بتوانند از امتیازات جریان آزاد سرمایه بهره برداری کنند.

بازار سرمایه 50 ساله ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و سعی کرده است با فراهم آوردن زمینه جذب سرمایه صاحبان پس انداز و تجهیز آن به سمت بخش واقعی اقتصاد، در راستای رسالت اصلی خود گام بردارد.

جذب سرمایه گذاران با درجات ریسک‌پذیری متفاوت، نیازمند طراحی ابزارهای سرمایه‌گذاری متنوع است و البته در ایران توجه و در نظر گرفتن مبانی فقهی و اسلامی در طراحی این ابزارها نیز ضرورت دارد.

با در نظر داشتن همه ملاحظات، بازار سرمایه ایران از نظر تعدد و تنوع ابزارهای مالی از وضعیت مطلوبی برخوردار است و از سهام گرفته تا ابزارهای با درآمد ثابت برای تأمین مالی و تجهیز پس‌انداز به کمک صنعت و بنگاه‌ها آمده است.

در سال‌های اخیر هم تلاش‌های زیادی در جهت طراحی ابزارها صورت گرفته و این امکان فراهم‌ شده تا بنگاه‌های بزرگی از حوزه‌های مختلف بتوانند به جای تأمین مالی از روش‌های سنتی به سمت بازار سرمایه مراجعه کنند.

از جمله صنایعی که اخیراً برای تأمین مالی نیم نگاهی به بازار سرمایه داشته، صنعت هواپیمایی بوده است. استقبال سرمایه‌گذاران در تأمین مالی این شرکت‌ها مؤید چند نکته است:

1) به فضای نظارتی در بازار سرمایه و فعالیت ارکان مختلف برای انجام تأمین مالی، اعتماد دارند.

2) شهرت و اعتبار شرکت‌های این صنعت در تأمین مالی از مردم مؤثر بوده است.

استقراض عمومی از بازار سرمایه نیازمند چند نکته است. شرکت‌ها و بنگاه‌هایی که علاقه‌مند به تأمین منابع مالی از طریق بازار سرمایه هستند باید شفافیت را بپذیرند. شفافیت و پاسخگویی به صاحبان سرمایه و پس‌انداز رمز تأمین مالی موفق از این بازار است. عامل مهم دیگر تعهد ناشران است که در صورت متعهد نبودن ناشر، علاوه بر ریسک‌های ذاتی اوراق بهادار، میزان ریسک یک ورق بهادار را تغییر می‌دهد.

با توجه به طراحی انواع مختلف ابزارها که می‌تواند به صنعت هواپیمایی کمک کند نظیر صکوک اجاره، اوراق منفعت و هم‌چنین زمینه عرضه سهام شرکت‌های فعال در این صنعت؛ می‌توان مدعی بود که بازار سرمایه کشور امروز می‌تواند در تأمین مالی شرکت‌های صنعت هواپیمایی کشور کمک مؤثری باشد.