.

مستند سازي مراحل افزايش سرمايه شركت هاي سهامي

 افزايش سرمايه عبارت است از افزايش اسمي ميزان سرمايه ثبت شده شركت يا به عبارت ديگر افزايش تعداد سهام منتشره توسط شركتهاي سهامي.

شركتها در مواقعي كه احتياج به نقدينگي براي فعاليت­هاي جديد يا توسعه فعاليتهاي قبلي دارند از يكي از مزاياي حضور در بورس يعني اقدام به افزايش سرمايه مي­نمايند.

 تامين مالي از طرق مختلفي چون آورده نقدي، استفاده از اندوخته­هاي سنوات گذشته، صرف سهام و يا تركيبي از موارد مذكور صورت مي­گيرد. اما شايد جالب باشد بدانيم كه يك شركت چگونه ميزان سرمايه خود را و طي چه مراحلي افزايش مي­دهد. معمولا پس از پيشنهاد هيئت مديره و ارائه طرح توجيهي و مشخص نمودن روش و محل سرمايه­گذاري و ميزان افزايش سرمايه، اين افزايش به ميزان مشخص به تصويب مجمع عمومي فوق العاده مي­رسد. سپس در اختيار هيئت مديره قرار گرفته و اين هيئت پس از طي مراحلي با جلب رضايت سازمان بورس اوراق بهادار اقدام به ثبت افزايش سرمايه مي­نمايد. طي اين نوشتار برآنيم كه جزئيات دقيق­تري براي يك افزايش سرمايه به همراه مستندات قانون تجارت و همچنين ذكر يك مثال ارائه نمائيم.

تغيير در سرمايه شركت تنها در صلاحيت مجمع فوق العاده سهامداران شركت مي­باشد.لازم به يادآوري است كه اين مجمع با حضور بيش از نصف سهام داراي حق راي و در نوبت دوم دعوت، با حضور بيش از يك سوم سهام به حد نصاب قانوني مي­رسد و همچنين تصميمات مجمع فوق العاده با اكثريت دو سوم آرا در جلسه رسمي معتبر است.(مواد 83 و84 و 85 قانون تجارت جمهوري اسلامي ايران)

در مرحله اول هيئت مديره شركت طرح توجيهي افزايش سرمايه را براي قرائت در مجمع فوق العاده آماده مي كند و در اين مرحله اجازه برگزاري مجمع فوق العاده را از سازمان بورس اخذ نموده و در روزنامه رسمي شركت اقدام به درج آگهي مي­نمايد تا از كليه سهامداران شركت دعوت به مشاركت در تصميم­گيري در اين خصوص نمايد. نماد شركت با اين آگهي بسته شده و معاملات بروي سهام شركت متوقف مي­شود. مواد 122 و 123قانون تجارت، آدابي را براي تشكيل جلسات هيات مديره مشخص نموده است. ماده 122 قانون تجارت عنوان مي­كند كه ترتيب دعوت و تشكيل جلسات هيات مديره را اساسنامه تعيين مي­كند و يك سوم مديران را در صورتي كه حداقل يك­ماه از آخرين جلسه گذشته باشد مي­تواند دعوت نمايند، همچنين ماده 123 قانون تجارت هيئت مديره را موظف نموده تا براي هر يك از جلسات خود صورت جلسه­اي تنظيم نموده و به امضاي اكثريت مديران حاضر در جلسه برساند.

در مرحله دوم هيئت مديره اقدام به قرائت گزارش در خصوص ميزان، نحوه و محل افزايش سرمايه نموده و از آن دفاع مي نمايد. حاصل جلسه تصويب يا عدم تصويب افزايش سرمايه است. در صورت پذيرش گزارش توجيهي، در مرحله سوم تعداد سهام حاضر در مجمع فوق العاده برنامه زمان­بندي اجراي اين طرح را به تصويب سهامداران خواهد رسانيد.

پس از مرحله تصويب طرح افزايش سرمايه توسط سهامداران، هيئت مجددا با در نظر گرفتن اصلاحات جديد اقدام به تصويب آن مي­نمايد و تشريفات عملياتي كردن افزايش سرمايه را شروع به كار مي­كند. ماده 158 قانون تجارت طرق مختلف افزايش سرمايه را بدين صورت مشخص نموده است: آورده نقدي، مطالبات حال شده، انتقال سود تقسيم نشده يا اندوخته، اضافه ارزش سهام و تبديل اوراق قرضه.

در اين مجال مراحل در حالت افزايش سرمايه از محل آورده نقدي و استفاده از اندوخته قانوني بيان مي­گردد.

پس از تصويب هيئت مديره در حالت استفاده از روش آورده نقدي گواهينامه­هاي حق تقدم به آدرس سهامداران قبلي يا به آدرس شركت كارگزاري كه اين سهامدار آخرين بار در آنجا اقدام به معامله اين سهم نموده است ارسال مي­گردد. پس ازآن، ارسال اطلاعيه­اي براي بازگشائي نماد توسط سازمان بورس ارائه مي­گردد.(از زمان برگزاري مجمع فوق العاده تا زمان ارسال گواهينامه­هاي جديد نماد شركت متوقف مي­باشد)

سهامدار قبلي 2 انتخاب دارد: يا مبلغ درخواست شده توسط شركت را به حساب اعلام نموده واريز نمايد تا شركت از اين محل سرمايه قبلي خود را افزايش دهد. اگر شخص مطالباتي از دوره هاي گذشته نداشته باشد، مي­بايست به ازاي هر سهم مبلغ 1000 ريال كه همان ارزش اسمي سهام براساس قانون مي­باشد واريز نمايد، يا اينكه حق تقدم را به قيمت بازار بفروش برساند تا خريدار جديد درخواست شركت را اجابت كند. در اين مرحله طي دو ماه خريد و فروش حق تقدم در تابلوي بورس صورت خواهد پذيرفت. طي اين مدت هم نماد شركت و هم نماد حق تقدم قابليت معامله دارد. طبق قانون، هيئت مديره اختيار تمديد استفاده از حق تقدم را نيز خواهد داشت.

گاهي اوقات برخي از گواهينامه­هاي ارسالي به سهامداران نمي­رسد و لذا آنها نمي­توانند از اين حق قانوني خود استفاده نمايند؛ لذا براساس قانون، شركت به نمايندگي از همه سهامداراني كه موفق به واريز وجه نشدند اقدام به عرضه اين حق تقدم استفاده نشده مي­نمايد.

هرچند پس از پايان مهلت دو ماهه نماد حق تقدم شركت بسته شده بود، مجددا براي عرضه حق تقدم استفاده نشده نماد باز مي شود. پس از طي اين مرحله شركت اقدام به استعلام از بانك نموده و به همراه مصوبه مجمع فوق­العاده و مصوبه هيئت مديره براساس ماده 163 قانون تجارت براي ثبت افزايش سرمايه به اداره ثبت شركتها مراجعه مي­نمايد و اقدام به ارائه آگهي ثبت افزايش سرمايه و چاپ در روزنامه رسمي كشور خواهد نمود.

اما در صورتيكه افزايش سرمايه به روش استفاده از اندوخته ها باشد، تنها مرحله آخر صورت مي­گيرد، يعني شركت اقدام به دريافت استعلامي از بانك نموده به همراه مصوبه مجمع فوق­العاده و مصوبه هيئت مديره به ثبت افزايش سرمايه مبادرت خواهد نمود. 

 مراحل افزایش سرمایه در شرکتهای بورسی

سید روح الله حسینی مقدم