بورس تهران در سال 1388

 

سال 1388 برای بورس اوراق بهادار تهران همراه با ثبت رکودهای جدید و تغییرات اساسی بود. هر چند بورس اوراق بهادار تهران در چند سال اخیر همواره از یک چرخه تجاری کم‌وبیش یکسان پیروی کرده است و بر اساس این چرخه، روند نماگرهای فعالیت بورس در نیمه اول هر سال رو به رشد بوده و اخبار و گزارش‌های بازار، ارائه کننده تصویری جذاب و پررونق از بازار سرمایه بوده است و در نیمه دوم سال این رونق فروکش کرده است. اما بورس تهران در مسیر توسعه شاهد نماگرهای فعالیت مختلف بوده است. سال 1388 نیز از قاعده چرخه تجاری رکود و رونق سال­های اخیر مستثنی نبوده است. بازده 45 درصدی شاخص در شش ماهه نخست سال، در کنار رشد 34 درصدی ارزش بازار، بورس را به یکی از فرصت‌های جذاب سرمایه‌گذاری در این دوره تبدیل کرد و این امر در کنار عرضه اولیه سهام بانک‌ها موجب تمایل مجدد سرمایه‌گذاران برای ورود و سرمایه‌گذاری در این بازار شد. اما این رونق که حاصل بهبود وضعیت اقتصاد جهانی، رشد قیمت نفت و مواد معدنی، عرضه‌های اولیه جذاب در بازار و همچنین رکود نسبی بخش ساختمان بود، نتوانست به حرکت خود ادامه دهد. علاوه بر چرخه تجاری شرح داده شده، عوامل دیگری هم در نیمه دوم سال 1388 در بازار تاثیرگذار بوده‌اند که نااطمینانی‌های ناشی از اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها و نگرانی از کسری بودجه دولت از جمله مهمترین آن‌ها هستند.

 


در سال 1388 بخش عمده­ای از تلاش­ها صرف ایجاد بنیان­های لازم برای پیشرفت بازار سرمایه شد و هیئت مدیره و مدیران اجرایی سعی کردند تا از فضای همکاری و همدلی موجود بین بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار، فعالان بازار، شرکت­های کارگزاری، شرکت­های پذیرفته شده در بورس، سرمایه­گذاران حقیقی و حقوقی، کانون­های مالی و انجمن­های حرفه­ای به نحو مطلوبی بهره­برداری کند.

با وجود این، هیئت­مدیره و تیم اجرایی توانست این سال را با موفقیت پشت سر بگذارد و علاوه بر آن، برنامه‌های متعددی را در راستای رشد و توسعه‌ی بازار برنامه‌ریزی کند که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:


 

نقدشوندگی

بورس اوراق بهادار تهران به عنوان یک بورس در حال توسعه از کاستی‌ها و نارسایی‌های ساختاری رنج می‌برد که نقدشوندگی اندک مهمترین آنها و شاید ریشه سایر نارسایی‌هاست. برای غلبه بر این مشکل، اقدامات متعددی در سال 1388 در دستور کار بوده است و تلاش­های زیادی برای دستیابی به بازاری منصفانه با نقدشوندگی بالا صورت گرفته است که از آن جمله می­توان به انجام مطالعه‌ی تطبیقی گسترده‌ای در مورد ریزساختارهای بازار، بازنگری قواعد معاملاتی (افزایش دامنه نوسان و کاهش حجم مبنای شرکت­های بزرگ)، اصلاح دستورالعمل بازارگردانی، اصلاح دستورالعمل نحوه انجام معاملات، پیشنهاد به­کارگیری از سازوکار حراج برای بازگشایی نمادهای متوقف، بازنگری روش کشف قیمت در عرضه‌های اولیه، افزایش کیفیت امیدنامه‌های درج و پذیرش و برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی بازار ابزار مشتقه اشاره کرد که بی شک نقش قابل توجهی در افزایش نقدشوندگی و کارایی بازار خواهند داشت. بدیهی است، افزایش نقدشوندگی فرآیندی مستمر است و پیش‌بینی می‌شود با به بار نشستن برنامه‌های در دست پیگیری بورس، بازاری روان و نقد برای سرمایه‌گذاران و فعالان بازار فراهم آید.

 


تنوع محصولات

تنوع ابزارهای مالی قابل معامله، یکی از ویژگی‌های مهم بورس‌های توسعه یافته است. این بورس‌ها تلاش می‌کنند با فراهم آوردن فرصت‌های مناسب سرمایه‌گذاری برای طیف وسیعی از سهامداران، پاسخگوی انتظارات و نیازهای مختلف سرمایه‌گذاران، ناشران و دیگر فعالان بازار باشند. در این راستا در سال 1388، راه‌اندازی بازار معاملات ابزار مشتقه با تاکید بر قرارداد آتی سهم، در دستور کار قرار گرفت و پس از انجام مطالعات مقدماتی و تهیه گزارش توجیهی، مقررات لازم برای به‌کارگیری این ابزار تدوین و برای سازمان ارسال شد. همچنین مجوزهای مورد نیاز برای معرفی این ابزار از شورای عالی بورس, کمیته فقهی و سازمان بورس و اوراق بهادار اخذ گردید و پیرو آن اقدامات لازم برای  انتخاب نرم­افزار معاملاتی مناسب انجام گردید، به‌گونه‌ای که انتظار می‌رود در ماه‌های ابتدایی سال 1389، شاهد راه­اندازی فاز اول این بازار باشیم که بی‌شک تحولی شگرف در فعالیت 40 ساله بازار سرمایه ایران محسوب می‌شود. علاوه بر این، مطالعات شناخت و تدوین مقررات مربوط به قرارداد اختیار معامله سهام هم در این سال پیگیری شد که پیش‌بینی می‌شود در سال آتی و بعد از قرارداد آتی سهم، شاهد معرفی این قراردادها هم در بازار باشیم.


 

پذیرش

یکی از برنامه‌های اصلی بورس اوراق بهادار تهران حصول اطمینان از آماده سازی درست و پذیرش شرکت‌های مشمول واگذاری در قالب سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی و همچنین پذیرش شرکت‌های غیردولتی است که در سال 1388 هم با جدیت پیگیری شد. ورود شرکت­های بیمه‌ای و همچنین ورود شرکت حفاری شمال، باعث افزایش تنوع صنایع تعریف‌شده در بورس تهران شد و آن را به 39 صنعت افزایش داد. بانک تجارت، بانک صادرات، بیمه البرز، بیمه آسیا، حفاری شمال و سیمان فارس نو طی سال 1388 فرآیند درج و پذیرش را سپری کردند و به شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اضافه شدند. در کنار پذیرش شرکت‌ها، گسترش همکاری با دولت در راستای آماده‌سازی شرکت‌های دولتی برای پذیرش در بورس و اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی، به‌طور جدی پیگیری شد.


 

ارتقای دانش مالی

فرهنگ­سازی و ارتقای دانش مالی عمومی و تخصصی افراد جامعه از دغدغه­های اصلی بورس تهران برای فراهم کردن مشارکت آگاهانه و پایدار عموم مردم در بازار سرمایه است. در این ارتباط بورس تهران در سال 1388 و در کنار تدوین و اجرای برنامه‌های تخصصی آموزشی داخلی و خارجی برای کارشناسان و فعالان بازار، برگزاری 16،000 نفر ساعت دوره آموزشی مقدماتی و پیشرفته رایگان برای سرمایه‌گذاران در تهران و تالارهای منطقه­ای را در پرونده خود دارد که حاکی از نگرش مدیران بورس به آموزش به عنوان یک مسئولیت ملی است. علاوه بر این، تهیه و توزیع جزوات و کتب آموزشی برای مخاطبان مختلف، حمایت از پروژهای پژوهشی و پایان­نامه­های کارشناسی ارشد و دکتری و طراحی و راه‌اندازی سایت آموزشی از دیگر اقداماتی بود که درحوزه آموزش در این سال پیگیری شد.


 

بهبود نتایج مالی

افزایش 75 درصدی معاملات سهام در سال جاری در کنار مدیریت کارآمد منایع و صرفه­جویی‌های قابل‌توجه در هزینه­های عملیاتی، موجب بهبود نتایج مالی در این سال نسبت به پیش­بینی­های اولیه شده است. برای نمونه، سود هر سهم شرکت که در پیش‌بینی اولیه، 300 ریال برآورد شده بود، به 578 ریال برای هر سهم رسید که از این میزان، 35 درصد  مربوط به سود غیر عملیاتی است که از محل سپرده­ گذاری در اوراق با درآمد ثابت محقق شده است.

 

پایان بخش اول